SMMM Staja Başlama Sınavı Eğitim ve Etüt Merkezi

İş ve sosyal güvenlik hukuku
—İşyeri kuranlar Bölge çalışma müdürlüğüne 1 ay içinde işyeri kuruluşunu bildirmelidir.
— Sürekli hizmet sözleşmesinde deneme süresi en çok 2 aydır bu süre içinde taraflar hizmet akdini bildirimsiz ve tazminatsız feshedebilirler
-Hizmet sözleşmesinde;
a)Hizmet Akdinin yapıldığı gün
b)tarafların imzası
c)İşyerinin adresi
d)Ücret
Mutlaka bulunmalıdır.

—Bildirim süreleri;
6 ay dan az çalışmalarda              2 hafta               2 haftalık ödeme yapılır,
6 ay - 1,5 yıl arası çalışanlar         4 hafta               4 haftalık ödeme yapılır
1,5 yıl -3 yıl arası                             6 hafta               6 haftalık ödeme yapılır
3 yıl ve üzeri  çalışmalarda           8 hafta                8 haftalık ödeme yapılır.

—İşçilerin evlenmelerinde 3 güne kadar verilen izinler çalışılmış gibi sayılır.
—Yıllık izin günleri: İzin süreleri 10 günden az olmamak şartıyla 3'e bölünür.
1 yıl - 5 dahil  çalışanlar 14 gün
5 yıl üzeri ve  15 yıl dahil  çalışanlar 20 gün
15 yıl üzeri çalışanlar 26 gün
Not: 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçiler çalışma sürelerine bakılmaksızın 20 gün izin verilir.
 
—Yazılı yapılması zorunlu iş sözleşmeleri
a)Çıraklık sözleşmesi
b)Belirli süreli iş sözleşmesi
c)Gazeteci sözleşmesi
d)Toplu iş sözleşmesi
-Fazla çalışma süre toplamı yılda 270 günden fazla olamaz.
—Kıdem tazminatında zaman aşımı 10 yıldır.
—Çalışma süreleri: Bölge çalışma müdürlüğü iznine bağlıdır.
Haftalık çalışma süresi 45 saattir.
Haftada 6 gün çalışan biri  günde 7,5 saat çalışır.
Haftada 5 gün çalışan biri günde 9 saat çalışır fazla çalışmalarda normal ücretin yarısı ödenir.
—İş kanununa göre sürekli ve süreksiz işin  tanımı: 1 aydan fazla süren işler sürekli iş sayılır. En fazla bir ay süren işler süreksiz iş sayılır.
—Kıdem tazminatına hak kazanan bir işçi her tam yıl için 30 günlük ücret kadar tazminat alır.
- 18 yaşını doldurmamış çocuklar ağır işlerde çalıştırılamazlar
-14-18 yaşına kadar çalıştırılan çocukların 6 ayda bir işveren tarafından doktor kontrolünden geçirilmesi gerekir

-İş kanununa göre 50 ve üzeri işçi çalıştıran özel sektör %3 özürlü işçi çalıştırmak zorundadır. Kamu sektöründe bu oranlar %4 özürlü ve %2 eski hükümlü olmak üzere toplam %6  işçi çalıştırmak zorundadır.
Soru: 120 işçi çalıştıran özel ve kamu ne kadar özürlü ve terör mağduru çalıştırmak zorundadır.
Özel sektör 120x%3=3,6 özürlü  4 özürlü işçi çalıştırmak zorundadır.
Kamu sektörü 120x%4=4,8 özürlü 120x%2=2,4 eski hükümlü toplam 5 özürlü ve 3 eski hükümlü olmak üzere 8 işçi çalıştırmak zorundadır.
Not: 50 işçinin altında işçi çalıştıran işyerlerinde böyle bir mecburiyet yoktur.

— Bildirim önelleri sırasında işveren işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama süresini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. Bu süre günde 2 saatten az olamaz.

—İşveren işe aldığı her işçiye en geç 15 gün içinde işçi çalışma ve kimlik karnesi vermek zorundadır. Deneme süresine bağlı tutulan işçiler bu 15 günlük süre deneme süresinin bitiminden sonra başlar.
—Zorlayıcı sebeplerle iş akdi fesih edilen işçinin yerine çıkma veya çıkarma tarihinden itibaren 6 ay içinde başka işçi alınamaz.
—İşçilerin aylık ücretlerinin 1/4 den fazlası haczedilemez.
-a/bendi ile kısmen sigortalılar bakımından (iş kazası meslek hastalığı  o yer yetkili kolluk kuvvetlerine DERHAL ve kuruma 3 gün içinde bildirilmelidir.
—Askeri ücret tespit komisyonu ;
a)Çalışma bakanlığınca asgari ücret tespit komisyonu aracılığı ile ücretlerin asgari hadleri en geç 2 senede bir tespit edilir.
b)Asgari ücret tespit komisyonu en az 10 üyeden oluşur, üye oylarının çoğunluğu ile karar verilir.
c)Komisyon kararları kesindir. Kararlar resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe  girerler
d)Komisyon toplanma ve çalışma şekli asgari ücret tespiti sırasında uygulanacak esaslar ile başkan, üye ve raportörlere verilecek huzur hakları çalışma ve maliye bakanlıklarının  ortaklaşa hazırlayacakları yönetmelikle belirlenir.
e) Asgari ücret tespit komisyonunun çalışmasını sağlamak ve kolaylaştırmak için  çalışma bakanlığı içinde ayrıca bir büro kurulur.
f)Kararları salt çoğunlukla alınır.
g)Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu taraf Çokluk sayılır.


— Yıllık ücretli iznini kullanan işçi izinli olduğu bu sürede başka bir işte çalışırsa izin süresi için kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir.
—Sigortalılara yıllık ücretli izin süresinde
a)ölüm sigortası
b)Malullük sigortası
c)Yaşlılık sigortası
d)hastalık sigortası
Ödenmeye devam edilir. İş kazaları ile meslek hastalığı sigortası izin süresinde ödenmez.
— Ara dinlenme süreleri;
4 saat ve daha kısa işlerde çalışanlar                15 dakika ara dinlenme süresi vardır.
4 saat'den fazla 7,5 saate kadar çalışanlar       30 dakika ara dinlenme süresi vardır.
7,5 saatten fazla çalışılan işlerde                         60 dakika ara dinlenmesi yapılır.
—Kadın işçilerin doğumdan önce 8  ve doğumdan sonra 8  hafta toplam 16 hafta çalıştırılmaları yasaktır. Çoğul gebeliklerde bu süre doğumdan önce 9 doğumdan sonra 9 toplam 18 hafta çalıştırılmaları yasaktır.
-14 yaşından küçük çocukların çalıştırılmaları yasaktır.
Temel eğitimini tamamlamış ve okula gitmeyen çocukların çalışma süreleri Günde 7 saat haftada 35 saatten fazla olamaz.
—15 yaşını tamamlamış çocuklar için günde 8 saat haftada 40 saate çıkarılabilir.
— işveren işçiye bir ayda 2 gündelikten fazla ücret kesme cezası uygulayamaz.
—İşyerinin veya bir bölümünün devri durumunda devreden işverenin  sorumluluğu 2 yıl devam eder.
— İşverence geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı mahkemece özel hakem tarafından tespit edilerek fesh in geçersizliğine karar verildiğinde işveren işçiyi 1 ay içinde işe başlatmalıdır. İşçi 10 gün içinde işe başlamaz ise işverenin fes’i geçerli sebeple sayılır.
—Ahlak ve iyi niyet hallerine uyulmadığı hallerde işçi veya işveren tanınmış olan sözleşmeyi fesih yetkisi öğrenildiği günden itibaren 3 iş günü geçtikten sonra hüküm ifade etmez iş sözleşmesini fesih edemezler.
—Gece çalışma süreleri Akşam 20:00'da başlayıp sabah 6;00 'da biter ve 11 saati Geçemez Gece çalışma süresi 7,5 saattir.
—Kadın işçilere 1 yaşından küçük çocuğunu emzirmesi için günde 1,5 saat izin verilir
-İşverenin iş sözleşmesiyle taahhüt ettiği en önemli borcu ücret ödemektir.
—Tüzel kişilerin iş sözleşmesi yapabilmek için fiil ehliyeti elde edebilmesinin koşulu kanunların aradığı organları  kurmaktır.
—Zaman ücret sisteminin olumlu yanları;
a)hesaplama kolaylığı
b)işçilere kolay anlatılabilmesi
c)işçinin alacağı ücreti önceden bilmesi
d)işverenin işçilik giderlerini önceden hesaplayabilmesi
-zaman Ücret sisteminin olumsuz yanı: İşçiyi çalışmaya zorlamamasıdır.
—İş sözleşmesinde mutlak butlan halleri;
a)Tarafların biri veya her ikisinin ehliyetlerinden yoksun bulunması
b)Sözleşmenin kanunda öngörülen şekil şartlarına uyulmadan yapılması
c)Sözleşmenin ahlaka aykırı bulunması
d)Sözleşmenin kişilik haklarına tecavüz oluşturması

-İş sözleşmesinde hataya düşen taraf 1 yıl içinde iş sözleşmesini fesih edebilir.
—Toplu işçi çıkarma  sayılan haller;
20 -100 arası işçi çalıştıran yerlerde 10 işçinin işine son verilmesi
101-300 arası işçi çalıştırılan yerlerde %10 işçinin işine son verilmesi
300  üzeri işçi çalıştıran yerlerde 30 işçinin işine son verilmesi toplu işçi çıkarmalarıdır.
—18 yaşından küçük çocukların bar, kabare, dans salonu, kahve, gazino ve hamamda çalıştırılmamaları umumi hıvzısıha kanunu ile yasaklanmıştır.
—İş hukukunun resmi kaynakları
a)yasama
b) yürütme
c)yargı
d)Uluslararası kaynak
-İş sözleşmesini diğer iş görme sözleşmelerinden ayıran en önemli özellik bağımlılık unsurudur.
—Ülkenin genel yararı, üretimin artırılması sebebiyle yapılan fazla çalışmalara Genel sebeple yapılan fazla çalışma denir.
— İşveren çalıştırmak zorunda olduğu özürlü eski hükümlü ve terör mağduru işçileri Türkiye iş kurumundan temin eder.
—cinsel tacize uğrayan işçinin iş sözleşmesini derhal fesih edebilmesi için öncelikle durumu işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemin alınmamış olması derhal fesih sebebidir.
— Yaşlılık aylığına hak kazanma koşulları;
kadın 58, erkek 60 yaşını doldurmuş  ve 9000 gün prim ödemesi yapmış olması, 2036’dan başlanarak kademeli olarak yükselecek yaş sınırları 2048'de erkek ve kadın 65 olacak,
Aylık hesaplaması prim ödeme gün sayısının her 360 günü için 2015'e kadar %2,5 2016 yılı başından itibaren %2
Aylık bağlama oranı %9'ı geçemez.
—6 aydan fazla çalışılan yerlerde en az 50 işçi çalıştıran yerler sağlık ekibi çalıştırmak zorundadır.
—İhbar tazminatı giydirilmiş brüt ücreti esas alır. Giydirilmiş brüt ücret iş karşılığı olan brüt ücret ile iş karşılığı olmayan fakat süreklilik taşıyan parasal ödemelerdir.
—Geçici iş görmezlik ödeneği yatarak tedavilerde 1/2 ayakta tedavilerde 2/3 dür.
—Malullük sigortasından yararlanma şartları;
a)Malul olma
b)Meslekte %60 kazanma gücünü yitirme
c)En az 10 yıl sigortalı bulunup 1800 gün prim ödeme
d)Başkasının sürekli bakımına muhtaç derecede malul olandan sigortalılık süresi aranmaz 1800 gün prim ödemesi
- Ölüm aylığı
a)En az 5 yıldan beri sigortalı bulunup toplam olarak 900 gün malullük yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödemiş olmak
b)Dul eşe %50 çocuğu bulunmayan dul eşe ise dul eşin kendi çalışmaları nedeniyle gelir ve aylık bağlanmamış olması şartıyla %75'i bağlanır.
c)18 yaşını lise ve dengi öğrenim gören 20 yaşını yüksek öğrenim gören 25 yaşını doldurmayan çocuklar veya çalışma gücünü %60 kaybetmiş malul çocuklar veya yaşları ne olursa olsun evli olmayan ya da boşanmış dul kız çocuklarının her birine %25'i maaş olarak bağlanır.
Hak sahiplerine bağlanacak aylıkların toplamı sigortalıya ait aylığın tutarını geçemez.
—Sigortalılığı sona erenlerin 300 gün içinde çocukları doğarsa sigortalı kadın sigortalı erkek doğum tarihinden önce 15 ay içinde 90 gün prim ödemiş olması şartıyla emzirme ödeneğinden yararlanır. Emzirme ödeneği asgari ücretin 1/3 sidir.
— Meslekte kazanma gücünü %50 yitirmişken ölenlerin maaşı hak sahiplerine gelir olarak bağlanır.
—Sürekli tam iş görmezlikte aylık kazancın %70 i sigortalı başka bir inin bakımına muhtaç ise aylık kazancın %100 maaş olarak bağlanır.
—İşsizlik ödeneğinden yararlanabilmek için;
a) iş sözleşmesinin sigortalının kendi kusuru dışında bir sebeple sona ermesi
b)3 yıl içinde en az 600  gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödenmiş ve işten ayrılmadan önce 120 gün içinde prim ödeyerek sürekli çalışmış olması
c)30 gün içinde iş kura başvuru yapması gerekir.
d)Günlük işsizlik ödeneği son 4 aylık kazançları dikkate alınarak günlük ortalama brüt kazancının %40 dır.
son 3 yılda;
600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik primi ödeyen   180 gün  (altı ay)
900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik primi ödeyen   240 gün  (sekiz ay)
1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik primi ödeyen 300 gün   (on ay)
bu süre ile işsizlik ödeneği alırlar.
—Yapılan iş sözleşmesini sona erdiren genel sebepler Borçlar kanununda düzenlenmiştir.
—Kısa vadeli sigorta kolları;
a)iş kazası
b)meslek hastalığı
c)hastalık
d)Analık
-İşçi fazla çalışma veya fazla sürelerle  çalışma karşılığı hak ettiği serbest zamanı 3 ay süre zarfında çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır.
—Gece çalışması 7,5 saattir.
—Çalışma gücünün %60'ını kaybeden malul sayılır.
—İş kanununa göre Dönemsel çalışmada en çok 6 ay denkleştirme yapılabilir.
—İş hukukunun kendine özgü kaynakları;
a)toplu iş sözleşmesi
b)İş sözleşmesi
c)İşyeri uygulamaları
d)İşyeri iç yönetmeliği
-Geçici iş ilişkisi
a)Süresi en çok altı aydır.
b)yazılı olarak yapılır.
c)Eski işverenin ücret ödeme yükümlülüğü devam eder.
d)Geçici iş ilişkisi kurulan işveren sosyal sigorta primlerinden işverenle birlikte sorumludur.
—Ücretin korunması ile ilgili düzenlemeler;
a)ücretin haczedilememesi
b)ücretin imtiyazlı alacak olması
c)Kanuni ipotek hakkı
d)Çalışmadığı halde işçiye ücret ödenmesi
-İşçi işyerinde 7 günden fazla hapis cezası gerektiren bir suç işlerse işveren 25/II ye göre sözleşmeyi fesih edebilir.
—Çağrı üzerine dayalı iş sözleşmesi;
a)yazılı olarak yapılmak zorundadır.
b)ilk defa 4857 iş kanunuyla  Türk hukukuna girmiştir.
c)işçinin çalışma süresi taraflarca belirlenmemişse haftalık 20 saat kararlaştırılmış sayılır.
d)işveren işçiye 4 gün önceden haber vermelidir.
—Maktu aylık sistemi (zamana bağlı çalışma)
a)Verimi düşürür
b)ücret hesaplama kolaydır.
c)Maliyet hesaplamak kolaydır.
d)İşçi alacağı ücreti önceden bilir.
—İş kanununa göre okula devam eden çocuklar günde  2 saat ve haftada en çok  10 saat çalıştırılabilir.
—Günlük ücreti 60 TL olan sigortalı doğum yaptığı için hastanede yatmaktadır. (yatarak tedavi) ne kadar geçici iş görmezlik ödeneği alır.
Yatarak tedavi  60x1/2=30 ödenek alır
Ayakta tedavi  60x2/3=40 ödenek alır.
—İşveren eşit davranma ilkesine uymazsa 4 aylık ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır. (bu soru sınavda çıkmış ve çokça çıkan bir sorudur.)
—Yabancı işçi çalıştırmasının yasak olduğu alanlar
a)berberlik
b)Garsonluk
c)Doktorluk
d)Kapıcılık
-Toplu işçi çıkarmada fesih bildirimleri işverenin toplu işçi çıkarma isteğini bölge müdürlüğüne bildirmesinden 30 gün sonra hüküm doğurur.
—Sendikal tazminat tutarı 1 yıllık ücret kadardır.
—İş yerinde kanunda belirtilen oranda terör mağduru çalıştırmayan işveren asgari ücretin 10 katı tutarında para cezası verir.
Prim oranları;
sigorta kolu                                                sigortalı                            işveren                            devlet
Malullük yaşlılık ve ölüm                             9                                        11                                     5
İş kazası ve meslek hastalığı                                                             1- 6,5  (işyeri tehlike derecesine göre değişir.)
Genel sağlık sigortası                                5                                         7,5                                    3
İsteğe bağlı sigorta                                    32                 
Sosyal güvenlik Destek Primi                  14                                         18,5
İşsizlik sigortası                                          1                                            2                                     1
Genel toplamları;
-Kısa vadeli sigorta kolları oranı   %1
-Malullük yaşlılık ve ölüm               %20
-Genel sağlık sigortası                   %12,5
-İşsizlik sigortası                             %3
-Sosyal güvenlik destek pirimi     %32,5
-Sigortalı kadına doğum sebebiyle geçici iş görmezlik  ödeneği alabilmesi için 90 gün prim ödeme şartı aranır.
—İsteğe bağlı sigortalı prim oranı %32 dir bunun;
a)malullük  yaşlılık ve ölüm oranı %20
b)Genel sağlık sigortası %12 dir. Toplamda %32 dir.
—Emzirme ödeneği çocuğun yaşaması şartıyla 1/3 oranında verilir emzirme ödeneğine hak kazananlar sigortalılığı sona ererse 300 gün içinde doğum olursa doğum tarihinden önceki 15 ay içinde 90 gün prim ödemiş olmak şartıyla emzirme ödeneğini alır.
—Geçici iş görmezlik ödeneği sigortalı kadının analığı halinde doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi ödemesi halinde yararlanır.

 
 

aynen süper olduu çok teşkürr

rica ederiz. btün emekler sizler için

Allah sana karşı yüzümüzü  kara çıkarmaz inş. 

tesekkurler kardesım ozet fena deıl

bu kısa özetlerle bile sınavda
başarı oranını yükseltir insan,
teşekkürler hazırlayan arkadaşlara