Gönderen Konu: DENETİM DERSİ NOTLARI (Okunma sayısı 1980 defa)

Ümran Kalınsazlıoğlu · « : 18 Şubat 2009, 10:29:36 »

DENETİM DERSİ NOTLARI
GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBENİN TEMEL KAVRAMLARI
1- Sosyal Sorumluluk Kavramı
2- Kişilik Kavramı
3- İşletmenin Sürekliliği Kavramı
4- Parayla Ölçülme Kavramı
5- Maliyet Esası Kavramı
6- Tarafsızlık ve Belgelendirme
7- Tutarlılık ( Devamlılık) Muhasebe Politikalarında sık sık değişiklik yapmamak
8- Tam Açıklama
9- İhtiyatlılık
10- Önemlilik
11- Özün önceliği Kavramı

1- SOSYAL SORUMLULUK

Muhasebe işlevini yerine getirme konusundaki sorumluluğu belirtmektedir. Muhasebenin organizasyonunda muhasebe uygulamalarının yürütülmesinde ve mali tabloların düzenlenmesi ve sunulmasında belli kişi ve grupların değil tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve dolayısıyla bilgi üretilmesinde gerçeğe uygun tarafsız ve dürüst kavranılması gereğini ifade eder.

2- KİŞİLİK KAVRAMI

İşletmenin ayrı bir kişiliğe sahip olduğunu ve o işletmenin muhasebe işlemlerinin bu kişilik adına yürütülmesi gerektiğini öngörür.

3- İŞLETMENİN SÜREKLİLİĞİ KAVRAMI

İşletmenin faaliyetlerini bir süreye bağlı olmaksızın sürdüreceğini ifade eder. işletme sahiplerinin yada hissedarlarının yaşam süreleriyle bağlı değildir. işletmenin sürekliliği kavramı maliyet esasının temelini oluşturur.

4- DÖNEMSELLİK KAVRAMI

İşletmenin sürekliliği kavramı uyarınca sınırsız kabul edilen ömrünün belli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanmasıdır. gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmesi hasılat gelir ve karlarının aynı döneme ait maliyet gider ve zararlarla karşılaştırılması bu kavram gereğidir.

5- PARAYLA ÖLÇÜLME KAVRAMI

Parayla ölçülebilen iktisadi olan ve işlemlerin muhasebeye ortak bir ölçü olarak para birimi ile yansıtılmasını ifade eder. muhasebe işlemleri ulusal para birimlerine göre yapılır.

6- MALİYET ESASI KAVRAMI

Para mevcudu alacaklar ve maliyetinin belirlenmesi mümkün veya uygun olmayan diğer kalemler hariç işletme tarafından edinilen varlık ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde bunların elde edilme maliyetlerinin esas alınması gereğini ifade eder.

7- TARAFSIZLIK VE BELGELENDİRME KAVRAMI

Muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş objektif belgelere dayandırılması ve muhasebe kayıtlarına esas alınacak yöntemlerin seçilmesinde tarafsız ve önyargısız davranılması gereğini ifade eder.

8- TUTARLILIK KAVRAMI

Muhasebe uygulamaları için seçilen muhasebe politikalarının bir birini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanması gereğini ifade eder. işletmenin mali durumunun faaliyet sonuçlarının ve bunlara ilişkin yorumların karşılaştırılabilir olması bu kavramın amacını oluşturur. tutarlılık kavramı benzer olay ve işlemlerde kayıt düzenleriyle değerleme ölçülerinin değişmezliğini ve mali tablolarda birim ve içerik yönünden tekdüzeni öngörür. geçerli nedenin bulunduğu durumlarda işletmeler uyguladıkları muhasebe politikalarını değiştirebilirler. ancak bu değişiklikleri ve bunların parasal etkilerini mali tabloların dipnotlarında açıklanması zorunludur.

9- TAM AÇIKLAMA KAVRAMI

Mali tablolardan ve bu tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli açık ve anlaşılır olmasını ifade eder. mali tablolarda finansal bilgilerin tam olarak açıklanması yanında mali tabloların kalemleri kapsamında yer almayan ancak alınacak kararları etkileyebilecek gerçekleşmesi muhtemel olaylara da yer verilmesi bu kavram gereğidir.

10- İHTİYATLILIK KAVRAMI

Muhasebe olaylarında temkinli davranılması ve işletmenin karşılaşabileceği risklerin göz önüne alınması gereğini ifade eder. bu kavramın sonucu olarak işletmeler muhtemel giderleri ve zararları için karşılık ayırırlar. muhtemel gelir ve karları için ise gerçekleşme dönemlerine kadar herhangi bir muhasebe işlemi yapmazlar. ancak bu kavramın gizli yedekler veya gereğinden fazla karşılıklar ayrılmasına gerekçe oluşturmaz.

11- ÖNEMLİLİK KAVRAMI

Bir hesap kalemi veya bir olayın nispi ağırlık ve değerinin mali tablolara dayanılarak yapılacak değerlemeler veya alınacak kararların etkileyebilecek düzeyde olmasını ifade eder. önemli hesap kalemleri finansal olaylar ve diğer hususların mali tablolarda yer alması zorunludur.

12-ÖZÜN ÖNCELİĞİ KAVRAMI:İşlemlerin muhasebeye yansıtılmasında ve onlara ilişkin değerlendirmelerin yapılmasında birimlerden çok özlerinin esas alınması gereğini ifade eder. genel olarak işletmelerin birimleri ve özleri paralel olmakla birlikte bazı durumlarda farklılıklar ortaya çıkabilir. bu takdirde özün biçime önceliği esastır.

MUHASEBE POLİTİKALARININ AÇIKLANMASI

1- Mali tablolar işletmenin sürekliliği tutarlılık ve dönemsellik kavramlarına dayanılarak hazırlanmış ise bunların açıklanması istenmez ancak bunlardan birinin eksik olması halinde mali tabloların dipnotlarında nedenleri ile birlikte açıklanmalıdır.
2- İhtiyatlılık özün önceliği ve önemlilik kavramları muhasebe politikaları anlaşılır ve kısa olarak açıklanmalıdır.
3- Mali tabloların içerdiği bütün muhasebe politikaları anlaşılır ve kısa olmalıdır.
4- Kullanılan muhasebe politikalarıyla ilgili açıklamalar mali tablolarla bütünlük oluşturur. Politikalara ilişkin açıklamalar yönetim tarafından muhasebe departmanına toplu olarak verilmelidir.
5- Bilanço ve gelir tablosundaki hatalar muhasebe politikalarının açıklanması ve dipnotlarda belirtilmesi suretiyle düzeltilmiş olmaz düzeltme ancak muhasebe kayıt ve tekniğine uygun olarak yapılır ve mali tablolara yansıtılır.
6- Mali tablolar dönemler itibariyle karşılaştırılabilir nitelikte olmalıdır.
7- Mali politikalarda cari dönem veya gelecekte dönemlerde önemli etki yaratan veya yaratabilecek bir değişiklik yapılmış ise durum nedenleri ile birlikte açıklanmalı ve bunun mali tablolara olan etkileri gösterilmelidir.

GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBE
(MALİ TABLOLAR) İLKELERİ

Mali tablolar ilkeleri temel mali tabloların düzenlenmesinde işletmeler tarafından uygulanacak kuralları ifade eder. Mali tablolar
1- bilanço
2- gelir tablosu
3- Şatışların maliyeti tablosu
4- Fon akım tablosu
5- Nakit akım tablosu
6- Kar dağıtım tablosu
7- Öz kaynaklar değişim tablosu

MALİ TABLOLARIN AMAÇLARI
1- Yatırımcılar kredi verenler ve diğer ilgililer için karar almada yararlı bilgiler sağlamak.
2- Gelecekteki nakit akımlarını değerlendirmede yararlı bilgiler sağlamak
3- Varlıklar kaynaklar ve bunlardaki değişiklikler ile işletme faaliyet sonuçları hakkında bilgi sağlamak.

MALİ TABLOLARDAKİ BİLGİLERİN ÖZELLİKLERİ
Mali tabloların anlaşılabilir güvenilir karşılaştırılabilir olması zamanında düzenlenmesi gerekir.

MALİ TABLOLARIN DÜZENLENME İLKELERİ
1- Gelir tablosu ilkeleri
2- Bilanço ilkeleri
a- Varlıklara ilişkin ilkeler
b- Yabancı kaynaklara ilişkin ilkeler
c- Özkaynaklara ilişkin ilkeler.

GELİR TABLOSU İLKELERİ
Gelir tablosu ilkelerinin amacı; satışların gelirlerin satışların maliyetinin giderlerin kar ve zararlara ait hesapların ve belli dönemlere ait işletme faaliyeti sonuçlarının sınıflandırılmış ve gerçeğe uygun olarak gösterilmesini sağlamaktır.

1- gerçekleşmemiş satışlar gelir ve karlar; gerçekleşmiş gibi veya gerçekleşenler gerçek tutarından fazla veya az gösterilmemelidir
2- belli bir dönemin satışları için gelirleri bunları elde etmek için yapılan satışların maliyeti ve giderleri ile karşılaştırılmalıdır.
3- Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile özel tükenmeye tabi varlıklar için uygun amortisman ve tükenme payı ayrılmalıdır.
4- Maliyetler; maddi duran varlıklar stoklar onarım ve bakım ve diğer gider grupları arasında uygun bir şekilde dağıtılmalıdır. Bunlardan direkt olanları doğrudan doğruya birden fazla faaliyeti ilgilendirenleri zaman ve kullanma faktör dikkate alınarak tahakkuk ettirilip dağıtılmalıdır.
5- Arızi ve olağanüstü niteliğe sahip kar ve zararlar meydana geldikleri dönemde tahakkuk ettirilmeli fakat normal faaliyet sonuçlarından ayrı olarak gösterilmelidir.
6- Bütün kar ve zararlardan önceki dönemlerin mali tablolarından düzeltme yapılmasını gerektirecek büyüklük ve niteliktekiler dışında kalanlar dönemin gelir tablosunda gösterilmelidir.
7- Karşılıklar işletmenin karını keyfi bir şekilde azaltmak veya bir döneme ait karı diğer döneme aktarmak amacıyla kullanılmamalıdır.
8- Dönem sonuçlarının tespiti ile ilgili olarak uygulama gelen değerleme esasları ve maliyet yöntemlerinde bir değişiklik yapıldığı takdirde bu değişikliğin etkileri açıkça belirtilmelidir.
9- Bilanço tarihinde var olan ve sonucu belirsiz bir veya birkaç olayın gelecekte ortaya çıkıp çıkmamasına bağlı durumları ifade eden şarta bağlı olaylardan kaynaklanan makul bir şekilde gerçeğe yakın olarak tahmin edilebilen gider ve zararlar tahakkuk ettirilerek gelir tablosuna yansıtılır.

BİLANÇO İLKELERİ:
Bu ilkelerin amacı: sermaye koyan veya sonradan kendilerine ait karı işletmede bırakan sahip ve hissedarlar ile alacaklıların işletmeye sağladıkları kaynaklar ve bunlarla elde edilen varlıkların muhasebe kayıt hesap ve tablolarında anlamlı bir şekilde tespit edilmesi ve gösterilmesi yoluyla belli bir tarihte işletmenin mali durumunu açıklıkla ve ilgililer için gerçeğe uygun olarak yansıtılmalıdır.

VARLIKLARI İLİŞKİN İLKELER:
1- İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşebilecek varlıkları bilançoda dönen varlıklar grubu içinde gösterilir.
2- İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşemeyen hizmetlerin bir hesap döneminden daha uzun süre yararlanılan uzun vadeli varlıkları bilançoda duran varlıklar grubu içinde gösterilir.
3- Bilançoda varlıkları bilanço tarihteki gerçeğe uygun değerleriyle gösterebilmek için varlıklardaki değer düşüklüklerini göstererek karşılıkların ayrılması zorunludur.
4- Gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirler kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda ayrıca gösterilmelidir.
5- Dönen ve duran varlıklar grubunda yer alan alacak senetlerini bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değeri ile gösterebilmek için reeskont işlemleri yapılmalıdır.
6- Bilançoda duran varlıklar grubunda yer alan maddi duran varlıklar ile maddi olmayan duran varlıkların maliyetini çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir.
7- Duran varlıklar grubu içinde yer alan özel tükenmeye tabi varlıkların maliyetini çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla her dönem ayrılan tükenme paylarının birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir.
8- Bilançonun dönen ve duran varlıklar gruplarında yer alan alacaklar menkul kıymetler bağlı menkul kıymetler ve diğer ilgili hesaplardan ve yükümlülüklerden işletmenin sermaye ve yönetim bakımından ilişkili bulunduğu ortaklara personele iştiraklere ve bağlı ortaklıklara ait olan tutarlarının ayrı gösterilmesi temel ilkedir.
9- Tutarları kesinlikle saptanamayan alacaklar için herhangi bir tahakkuk işlemi yapılmaz. Bu tür alacaklar bilanço dipnot veya eklerinde açıkça belirtilmelidir.
10- Verilen rehin ipotek ve bilanço kapsamında yer almayan diğer teminatların özellikleri ve kapsamları bilanço dipnot veya eklerinde açıkça belirtilmelidir.

YABANCI KAYNAKLARA İLİŞKİN İLKELER
1- işletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelen borçları bilançoda kısa vadeli yabancı kaynaklar grubu içinde gösterilir.
2- İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelmemiş borçları bilançoda uzun vadeli yabancı kaynaklar grubu içinde gösterilir.
3- Tutarları kesinlikle saptanamayanları veya durumları tartışmalı olanları da içermek üzere işletmenin bilinen ve tutarları uygun olarak tahmin edilebilen bütün yanancı kaynakları kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda gösterilmelidir.
4- Gelecek dönemlere ait olarak önceden tahsil edilen hasılat ile cari dönemde tahakkuk eden ancak gelecek dönemlerde ödenecek olan giderler kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda ayrıca gösterilmelidir.
5- Kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar grubunda yer alan borç senetlerini bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerleri ile gösterebilmek için reeskont işlemi yapılmalıdır.
6- Bilançonun kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar gruplarında yer alan borçlar alınan avanslar ve diğer ilgili hesaplardan işletmenin sermaye ve yönetim bakımından ilgili bulunduğu ortaklara personele iştiraklere ve bağlı ortaklıklara ait olan tutarlarının ayrı gösterilmesi temel ilkedir.

ÖZKAYNAKLARA İLİŞKİN İLKELER
1- işletme sahip veya ortaklarının sahip ve ortak sıfatıyla işletme varlıkları üzerindeki hakları özkaynaklar grubunu oluşturur.
2- İşletmenin ödenmiş sermayesi bilançonun kapsamı içinde tek bir kalem olarak gösterilir.
3- İşletmenin hissedarları tarafından yatırılan sermayenin devam ettirilmesi gerekir.
4- Özkaynakların bilançoda net olarak gösterilmesi için geçmiş yıllar zararları ile dönem zararı özkaynaklar grubunda indirim kalemleri olarak yer alır.
5- Özkaynaklar ödenmiş sermaye sermaye yedekleri kar yedekleri geçmiş yıl karları (zararları) ve dönem net karı (zararı) ndan oluşur.

MUHASEBE STANDARTLARI
Türkiye Muhasebe ve Denetim standartları Kurulu tarafından son olarak 2001 yılında 19 muhasebe standardı yayınlanmıştır.

1- FİNANSAL TABLOLARIN SUNULUŞ STANDARDI: bu standart mali tabloların sunuluşu esaslarını gerek işletmenin bir önceki döneme ait tabloları gerekse diğer işletmelerin finansal tablolarıyla karşılaştırmaya olanak verecek biçimde belirler. Bu amaca ulaşabilmek için standart finansal tabloların sunuluşu ile ilgili genel ilkeleri finansal tabloların biçimi ve içeriği ile ilgili kuralları kapsar.

2- YÜKSEK ENFLASYON DÖNEMLERİNDE FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTI
a- Bu standart yüksek enflasyon ortamında temel finansal tabloların (konsolide olanlar dahil) düzenleme esaslarını içerir.
b- Yüksek enflasyonlu dönemlerde faaliyet sonuçları dönem sonundaki liranın satınalma gücüne göre düzeltilmesi sağlanır.
c- Düzeltme işlemi muhasebe kayıtları dışında raporlar aracılığıyla yapılır.

3- NAKİT AKIŞ TABLOLARI STANDARTI

Bu standartın amacı belirli muhasebe dönemlerinde işletmelerin nakit ve nakde eşdeğer varlıklarında meydana gelen değişiklikleri ; işletme faaliyetleri ; yatırım faaliyetleri
Ve ;finansman faaliyetleri itibariyle sınıflandırarak nakit akış tablosunda nasıl sunulacağını açıklamaktır.

4- SATIŞLAR VE DİĞER OLAĞAN GELİRLER STANDARTI
Bu standartın amacı olağan işlemler ve olaylar sonucu elde edilen gelirler ve karların muhasebeleştirilme yöntemlerini belirlemektir.

5- KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR STANDARTI
Bu standart bir şirketler topluluğuna dahil ana ortaklık ile bağlı ortaklıkların ve kontrol gücüne sahip olunan iştiraklerin ve diğer ortaklıkların varlık borç sermaye gelir ve giderlerinin tek bir ortaklık şeklinde gösterilerek topluluğun finansal durumu ve faaliyet sonuçları hakkında gerçeğe uygun ve güvenilir bilgi verilmesini sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.
6- İŞTİRAKLERDEKİ YATIRIMLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ STANDARTI

Bu standartın konusu işletmelerdeki iştiraklerdeki yatırımların muhasebeleştirilmesidir.

7- YATIRIMLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ STANDARTI
Bu standart yatırımların muhasebeleştirilmesi ve bu konuyla ilgili yapılması gerekli açıklamalara ilişkindir.

8- MADDİ MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR İLE ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR STANDARDI:
Bu standartın amacı işletmelerin toplam varlıklar içerisinde genellikle önemli bir yer tutan ve bu nedenle finansal durumun belirlenmesinde büyük öneme sahip olan maddi maddi olmayan duran varlıklar ile özel tükenmeye tabi varlıkların muhasebeleştirilmesi yöntemlerini belirlemektir.

9- AMORTİSMAN MUHASEBESİ STANDARTI

Bu standart amortisman muhasebesini ele almakta ve tüm amortismana tabi varlıklara ilişin temel amortisman esaslarını kapsamaktadır.

10- DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI TEMEL HATALAR VE MUHASEBE POLİTİKALARINDA DEĞİŞİKLİKLER STANDARTI

Bu standartın amacı bütün işletmelerin tutarlı bir biçimde gelir tablosu düzenlemeleri için gelir tablosundaki bazı kalemlerin sınıflandırılması açıklanması ve muhasebeleştirilmesi esasları esaslarını belirlemektir.

11- FİNANSAL BİLGİLERİN BÖLÜMLERİNE GÖRE RAPORLANMASI STANDARTI

Finansal bilgilerin bölümlere göre raporlanmasının amacı işletmenin faaliyette bulunuğu farklı endüstri kollarında ve coğrafi bölgelerdeki oransal büyüklükleri kar dağılımları ve büyüme eğilimleri ile ilgili hususlarda bilgi verecek finansal tabloları kullananların bölümlere ayrılmış bir işletmenin tümü hakkında daha doğru yargıya varabilmelerini sağlamaktadır.

12- KUR DEĞİŞİM ETKİLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ STANDARTI

Bir işletmede yabancı paraya dayalı faaliyetler iki şekilde yapılabilir. Bu faaliyetler yurt içindeki yabancı paraya dayalı işlemler ile yurt dışındaki faaliyetleri içerir. Yabancı paraya dayalı faaliyetleri ilgili işletmenin finansal tablolarında göstermek için hem yabancı paraya dayalı işlemler hem de yabancı işletmelerin finansal tabloları işletmenin raporlama para birimine çevrilir. Yabancı para birimi ile yabancı paraya dayalı işlemlerin ve yabancı ülkedeki faaliyetler ile ilgili işlemlerin muhasebeleştirilmesindeki temel konu hangi kurun esas alınacağı ve kur değişim etkilerinin finansal tablolara nasıl yansıtılacağıdır.

13- STOKLAR STANDARTI

Bu standartın amacı tarihi maliyet sistemi içinde stoklara ilişkin muhaseb işlemlerini açıklamaktır. Bu standart stok maliyetlerinin net gerçekleşebilir değere indirgemeyi de içererek nasıl saptanacağını ve gidere dönüştürüleceğini açıklar.

14- BORÇLANMA MALİYETLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ STANDARTI

Bu standartın amacı borçlanma maliyetlerinin muhasebeleştirilmesine ilişkin uygulamaların açıklanmasıdır. Bu standart genel olarak borçlanma maliyetlerinin gerçekleştiği anda gider olarak muhasebeleştirmesini gerektirir. Ancak standart alternatif bir uygulama olarak özellikli bir varlığın satın alınması inşası veya üretimi ile doğudan ilgisi bulanan borçlanma maliyetlerini aktifleştirilmesine izin vermektedir.

15- ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME MALİYETLERİ STANDARTI

Bu standart araştırma ve geliştirme maliyetlerinin finansal tabloların düzenlenmesinde ve sunulmasında ne zaman aktif olarak ve na zaman gider olarak raporlanacağı konusundaki esasları belirler.

16-BANKA VE BENZERİ FİNANSAL KURULUŞLARIN FİNANSAL TABLOLARININ KAMUYA AÇIKLANMASI

Bankalar ve benzeri finansal kuruluşların düzenleyecekleri finansal tabloların hazırlanmasına ve bu tablolarda ve eklerinde yer alacak bilgilerin sunulmasına ilişkin esasların belirmesidir.

17-KİRALAMA İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

bu stantardın amacı finansal ve faaliyet kiralamalarında kiracı ve kiralayan açısından uygulanacak muhasebe politikalarının ve raporlama esaslarının açıklanmasıdır.

18- YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM SÖZLEŞMESİ

Bu standartın amacı yıllara yaygın inşaat ve onarım sözleşmelerine ilişkin gelir ve maliyetlerle ilgili muhasebe uygulamasının açıklanmasıdır.

19-KARŞILIKLAR KOŞULLU BORÇLAR VE KOŞULLU AKTİFLER

bu standartın amacı karşılıklar koşullu borçlar ve koşullu aktiflere özgü tahakkuk ve ölçme esaslarını belirlemek ve finansal tablo kullanıcılarının bu kalemlerin özelliklerini zamanlamasını ve tutarını anlamalarına olanak sağlayacak ölçüde yeterli bilgilerin finansal tabloların dipnot ve eklerinde açıklanmasını sağlamaktır.

DENETİMİN TANIMI

Denetim; İktisadi faaliyet ve olaylarla ilgili iddiaların önceden saptanmış ölçütlere uygunluk derecesini araştırmak ve sonuçları ilgi duyanlara bildirmek amacıyla tarafsızca kanıt toplayan ve bu kanıtları değerleyen sistematik bir süreçtir. Kurumların ve işletmelerin hukuk düzenine uygun faaliyette bulunup bulunmadıklarını belirlemek çıkar ilişkisinde bulunan kişilere ve devlete hesap verme yükümlülüklerini yerine getirmelerini sağlamak amacıyla kayıt ve belge düzeni getirilmiş; belirli dönemlerde faaliyetlerle ilgili sonuçların ilgili kişilere ve devlete raporlanması zorunlu tutulmuştur. Faaliyet sonuçlarının işletmelerle çıkar ilişkisinde bulunan kişiler ve devlet adına araştırılması yasalarla zorunlu hale getirilmiştir.

Denetimin Konusu: ekonomik faaliyetle ve olaylara ilişkin bilgilerdir. Ekonomik faaliyetler ve olayla ile bunlara ilişkin bilgiler arasındaki bağlantıyı örgütün bilgi sistemi ve muhasebe süreci sağlar. Bu nedenle denetimin konusu; bilgi sistemini ve muhasebe kayıt ortamı ile mali tablolarda iç raporlarda ve vergi beyannamelerinde yer alan bilgileri kapsar.

Bilgi Kullanıcıları: Denetçinin elde ettiği bulguların bilgi kullanıcılarına iletilmesi ifade eder. Raporun türü ve kapsamı denetimin niteliğine amacına ve sunucuna göre arklılık gösterir. Denetim sonuçları işletme yönetimi tarafından açıklanan bilgilerin önceden belirlenmiş kriterlere denetimle saptanmış olan uygunluk derecesi demektir. Ortaklar ortak olmak isteyenler kredi verenler yöneticiler kamu kurumları diğer karar alıcılardır.

DENETİMİN UNSURLARI

1-Denetim bir süreçtir. Başlangıç ve sonuç arasındaki faaliyetler belirli bir plan dahilinde yapılır.

2-İktisadi faaliyet ve olaylara ilişkin iddialar. Mali tablolar işletmenin iktisadi faaliyetleri ile ilgili mali iddialarıdır.Denetçide bu mali tabloların doğruluğunu araştırır.

3-önceden saptanmış ölçütler: Bu ölçütler Genel Kabul görmüş muhasebe ilkeleri vergi mevzuatı(vergi denetimi için) sayıştay mevzuatı(kamu denetimi için) Muhasebenin temel kavramları SPK mevzuatı olabilir.

4-İlgi duyan taraflar: işletme sahip ve ortakları işletme yöneticileri işletmeye kredi verenler potansiyel yatırımcılarDevlet + kamu (SPK gibi)

5-Uygunluk derecesi: Yönetim tarafından ileri sürülen iddia ve bildirimlerin saptanmış ölçütlere ne derecede uyum içinde bulunduğunu belirleyen ölçüdür.
6-Tarafsızca kanıt toplamak ve kanıtları değerlendirmek.: Denetimin amaçlarına ulaşabilmesi için ulaşılabilen her türlü bilgi kanıt niteliğindedir. Kanıtların türleri ve kanıtların değerlenmesi için kullanılacak kriterler denetimin amacına göre farklı olabilir. Denetçi kanıtları toplarken tarafsız olmak zorundadır önyargısız bağımsız profesyonel ve uzman bir kişi olarak davranmak zorundadır.
7-Sonuçları Bildirme: Denetçi işletme yönetimi tarafından ileri sürülen iddiaların geçerliliğini ve güvenilirliğini inceleyerek bunları onaylar ya da reddeder.

DENETİMİN TURLERİ

A-DENETİMİN KONUSUNA VE AMACINA GÖRE DENETİM TÜRLERİ

1-Mali tablolar denetimi(finansal tablolar denetimi)
2-Uygunluk denetimi(usul denetimi)
3-faaliyet denetimi(performans denetimi)

Denetim türü

Finansal tablolar denetim

Uygunluk denetimi

Faaliyet denetimi

Bağlı bulunan ölçüt

G.K.G.M. İlkeleri

İlgili bağıt veya sözleşmeler

Yönetim tarafından hazırlanmış bütçeler veya diğer başarı ölçütleri

Kullanma

Ortaklar kredi verenler resmi kurumlar ve devlet

Bağıtlarla veya sözleşmelerle ilgili taraflar

Yönetim.

1- MALİ (FİNANSAL ) TABLOLARIN DENETİMİ

Finansal tabloların genel amaçlı denetimi genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygunluğu açısından yapılır.Mali tablolar denetimi Bağımsız denetçiler ile kamu denetçileri tarafından yapılır. Bu denetimin konusu ortaklara veya vergi dairelerine verilen mali tablolardır.

Mali tabloların denetiminde temel alınacak ölçütler
- - genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri ile
- - vergi kaynaklarındaki düzenlemelerden oluşur.

Finansal tabloların denetiminde denetçinin ilişkide bulunacağı gruplar:
1-yönetim
İşletmede çalışan memurlar muhasebeci ve kilit noktadaki görevliler kastedilmektedir.

2- ortaklar
Ortaklar yönetimin sorumluluklarını yerine getirip getirmediklerini saptamak için denetlenmiş finansal tablolara başvururlar. Bu açıdan denetçinin birinci derecede sorumluluğu ortaklara karşıdır. Denetim anlaşmasının yerine getirilmesi sırasında denetçi ile işletme içinde çalışmayan ortaklar arasında doğrudan bir temas olmaz.

3-yönetim kurulu
Yönetim kurulu işletme faaliyetlerinin ortakların çıkarları doğrultusunda yürütülmesinden sorumludur. Denetçi ile yönetim kurulu arasındaki ilişkiler yönetim kurulunun oluş şekline bağlıdır. Yönetim kurulu işletmede çalışan kişilerden oluşuyorsa direkt ilişki sözkonusu olmakta yönetim kurulunun işletme dışından kişilerden oluşması durumunda bir aracının kullanılması sözkonusu olmaktadır. Denetçinin bağımsızlığının kuvvetlendirilmesi işletme içinde kurulacak denetim komitelerinin kurulmasıyla gerçekleştirilir.

Muhasebe ve denetim ilişkisi: Muhasebe bir ekonomik birime(işletmeye) etki yapan olayların ve işlemlerin saptanmasını esas alır. Finansal tabloların denetimi ise muhasebe sürecini gözden geçirerek kritik bir gözle incelemek ve finansal tabloların dürüstlüğü hakkında bir yargıya ulaşmaktır.

FİNANSAL TABLOLARIN DENETİMİNDE BAĞIMSIZ DENETÇİNİN
SORUMLULUKLARI:
Finansal Tabloların bağımsız bir denetçi tarafından denetlenmesinin amacı; finansal tabloların bir bütün olarak finansal durumu faaliyet sonuçlarını ve finansal durumdaki değişmeleri genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri ışığında bağımsız ve dürüst bir biçimde ortaya koymak ve belirli bir yargıya ulaşmaktır. Denetçi ulaştığı sonuçları denetim raporunda bildirir Denetim raporu denetlenen şirketin yayınladığı yıllık faaliyet raporu kapsamında ortaklara ve diğer ilgi duyanlara dağıtılmak üzere müşteri işletmeye veya yönetim kuruluna verilir. Denetçinin esas sorumluluğu hata ve hilelerin ortaya çıkarılması değildir denetçinin sorumluluğu mesleki standartlara uygun bir inceleme yapmak ve bulgularını raporlamaktır. Denetçinin işlevi finansal tabloların güvenilirliğini pekiştirip açıklamak bu raporların kredisini arttırmaktır.

FİNANSAL TABLOLARIN DENETİMİNDE YÖNETİMİN SORUMLULUĞU:

Denetçinin sorumluluğu yayınlanmış finansal tabloların dürüstlüğü hakkında bir yargıya varmak ve bunu açıklamaktır. Finansal tabloların hazırlanması ile ilgili sorumluluk ise işletme yönetimine aittir. Yönetim ortaklara ve kredi verenlere karşı doğrudan sorumludur. Denetçi ise sadece fininsal bilgileri gözden geçirmektedir. Bu bilgileri yaratan veya hazırlayan taraf denetçi değildir.

2- UYGUNLUK DENETİMİ

İşletme içinde(yetkili bir üst makam) veya dışında saptanmış olan kurallara (ana sözleşme işletme politikaları vb.) uygunluğunun incelenmesidir. örneğin muhasebe yönetmeliğine uygun kayıt yapılıp yapılmadığının belirlenmesi veya kanun koyucunun çıkardığı yasalara uyulup uyulmadığının araştırılmasıdır. Denetçi koyulan kuralları değiştiremez sadece veri olarak kabul eder.

VERGİ DENETİMİ dendiğinde uygunluk denetiminden bahsedildiği anlaşılmalıdır.

Uygunluk denetimi örgüt denetçileri ve örgüt dışındaki denetçiler tarafından da yapılabilir. Örneğin işletmelerin sosyal sigorta bildiriminin doğruluğu ücret işlemleri ve ilgili belgelerin sosyal sigorta mevzuatına uygunluğunun SSK denetçileri tarafından araştırılması ile belirlenir. Bu denetimde kriter SSK mevzuatıdır.

Sayıştay denetçileri tarafından kamu kurum ve kuruluşlarının mali işlemlerinin ilgili mevzuata uygunluğunun araştırılması da uygunluk denetimi kapsamına girer.

3- FAALİYET DENETİMİ(performans denetimi)
Bir örgütün faaliyetlerinin verimliliği ve etkinliğini değerlemek amacıyla bu faaliyetlerle ilişkili usul ve yöntemlerin uygulanışının gözden geçirilmesini kapsar.
İç denetimden daha geniş bir denetimdir. her türlü denetçi tarafından yapılabilirse de genellikle iç denetçi veya kamu denetçileri tarafından yapıldığı gözlenir. faaliyet denetimi işletmenin;
· örgüt yapısını
· iç kontrol sistemini
· iş akışlarını
· yönetim başarısını saptamaya yönelik incelemelerdir.
bu nedenle işletmenin saptanmış amaçlarına ulaşıp ulaşmadığını ölçmeye çalışır. başka bir ifadeyle iç denetim finansal nitelikteki olayları incelerken faaliyet denetimi;
· işletmenin amaçlarına ne derece yaklaştığını
· yöneticilerin performansının derecesini inceler

Denetimin sonunda faaliyetlerde etkinlik ve verimliliğin artırılmasına ilişkin önerilerde bulunulur. Faaliyet denetimi kamu ve özel sektör işletmelerinde iç denetçiler tarafından ayrıca kamu kuruluşlarında kamu denetçileri tarafından yürütülür. Genel anlamda işletme dışındaki uzman kişilerce yapılır.

Faaliyet denetimini yapmaya yetkili olanlar:
-kamu ve özel sektörlerde iç denetçiler
-kamu kuruluşlarında kamu denetçileri

Ümran Kalınsazlıoğlu · « **Yanıtla #1 :** 18 Şubat 2009, 10:30:24 »

GENEL KABUL GÖRMÜŞ DENETİM STANDARTLARI
Denetim Standartları: Bir denetim eyleminin amaçlara uygun şekilde yapılmasını sağlamak amacıyla yani mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini tespit etmek için denetimin; kimler tarafından nasıl ve ne şekilde yapılacağını ve sonuçlarının nasıl raporlanıp ilgililere sunulacağını belirleyen ilke ve kurullara genel kabul görmüş denetim standartları denir.

Denetim işlemleri(Yordamları): Kanıt niteliğindeki bilgilerin elde edilmesi için başvurulan yollara denetim işlemleri denir.

1- Genel Standartlar (denetçiye ilişkin standartlar)
-mesleki eğitim ve yeterlilik standardı
-bağımsızlık standardı
-mesleğin özen ve titizlik standardı

2- Çalışma alanı standartları
-planlama ve gözetim standardı
-iç kontrol sisteminin incelenmesi standardı
-yeterli kanıt toplama standardı
-çalışma kağıtlarının hazırlanması standardı

3- raporlama standartları
-Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygunluk.
-muhasebe ilkelerinde tutarlılık standardı.
-tam açıklama ilkesine uyum standardı
-görüş bildirme standardı.

1-GENEL STANDARTLAR

Bu standart denetçilerin karakterleri davranışları ve mesleki eğitimleri ile ilgili esasları içerir.

1-Mesleki Eğitim ve Yetkinlik Standardı:

Denetim bir denetçi olarak yeterli teknik eğitime ve yetkinliğe sahip kişi veya kişilerce yapılmalıdır

Bağımsız denetçi olarak çalışabilmek için zorunlu olan serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir unvanını alabilmek için meslek yasasının SM SMM YMM Kanunu) belirlediği genel ve özel şartları taşımak gerekmektedir. Özel şartlara göre SMM olabilmek için

a) Hukuk iktisat maliye işletme muhasebe bankacılık kamu yönetimi ve siyasal bilgiler dallarında en az lisans düzeyinde mezun olmak
b) Staj amacıyla serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir yanında iki yıl çalışmış olmak
c) Türmob tarafından yapılan SMMM sınavını kazanmış olmakve SMMM ruhsatını almış olmak gerekmektedir.

Özel şartlara göre yeminli mali müşavir olabilmek için:

a) En az on yıl serbest muhasebeci mali müşavirlik yapmış olmak
b) Türmob tarafından yeminli mali müşavirlik sınavını kazanmış olmak ve ruhsat almış olmak aranır.

SPK SERİ X: NO:16 tebliğine göre denetçi olabilmenin şartları:
Başdenetçi olabilmek için en az fiilen 10 yıl kıdemli denetçi ünvanının kazanılması için 6 yıl denetçi ünvanının kazanılması için 3 yıl mesleki deneyim şarttır.ayrıca bağımsız denetim kuruluşları mesleki deneyime sahip olmaksızın ilk kez işe aldıkları denetçi yardımcılarını 4 ay süre ile muhasebe denetim standart v eteknikleri .bilgi işlem para ve sermaye piyasası ticaret hukuku vergi mevzuatı ve bankacılık konularında eğitime tabi tutarlar.bu kurslar 200 saatten az olamaz.

2-BAĞIMSIZLIK STANDARDI
;Denetçi veya denetçiler denetim görevleri ile ilgili tüm konularda bağımsız düşünme mantığı içinde olmalıdırlar.
Denetçi denetleme görevinin sonuçları bakımından kamuya hizmet sunmaktadır.
Bağımsızlığı ortadan kaldıran durumlar:
1-denetçinin ve denetçinin 3.derecede akrabalarının denetlenen şirkette ilişkilerinin olmaması gerekir.
2-geçmiş yıllara ilişkin denetim ücretinin geçerli bir nedene dayanmaksızın müşteri tarafından ödenmemesi
3-denetim ücretinin piyasa rayicinin altında veya çok üstünde olması.

3-MESLEKİ ÖZEN VE TİTİZLİK STANDARDI

; Denetimin yapılmasında ve denetim raporunun düzenlenmesinde mesleğin gerektirdiği dikkat gösterilmelidir

Denetçi bağımsız ve uzman olsa da denetim çalışmasında mesleğin gerektirdiği dikkat ve özeni göstermedikçe bildirdiği görüşün bir değeri olmayacağı gibi bu görüşe güvenip yanlış kararlar alan ve zarara uğrayan bilgi kullanıcılarına karşı sorumlu olacaklardır.
Denetim mesleği denetim çalışması sırasında ve raporlama safhasında mesleğin gerektirdiği dikkat ve özenin gösterilmesini denetim standartlarına eksiksiz bir biçimde uyulmamasını bilgi deneyim ve becerilerin en iyi şekilde kullanılmasını gerektiren bir meslektir. Bu koşullara uyulmaması durumunda denetçinin ahlaki mesleki ve hukuki sorumlulukları doğar. Denetçi görevini en iyi şekilde yerine getirmekle kendisini yükümlü saydığında en yüksek sorumluluk olgusuna ulaşır. Denetiler aynı zamanda üyesi oldukları meslek odasına karşı da sorumludurlar. Disiplin yönetmeliği meslek mensuplarının meslek ahlakı kurallarını belirlemektedir.
Meslek yasası hükümlerine göre meslek icra edenlerin vergi kanunları ve diğer kanunlardaki sorumlulukları saklıdır.

2-ÇALIŞMA ALANI STANDARTLARI
Genel kabul görmüş denetim standartlarının kinci grubu olan çalışma alanı standartları denetim çalışması sırasında denetçinin uymak zorunda olduğu kurallardır.
-denetimi planlama ve gözetim standardı
-iç kontrol sistemi hakkında bilgi edinme standardı
-yeterli ve güvenilir kanıt toplama standardı.

1-DENETİMİ PLANLAMA VE GÖZETİM STANDARDI

; Denetim çalışması yeterli şekilde planlanmalı ve varsa yardımcılar gerektiği şekilde gözenmelidir
Denetimin planlanması müşteri işletme hakkında bilgi edinilmesi uygulanacak denetim prosedürlerinin niteliğinin zamanın ve büyüklüğünün belirlenmesi ve buna uygun olarak personelin görevlendirilmesi çalışmalarından oluşur.
Planlama çalışması için yazılı bir genel planın yapılması uluslar arası standartlara göre zorunludur. Amerikan standartlarında ise zorunluluk yoktur. Her iki standart denetçiden yazılı bir denetim programı hazırlamasını zorunlu tutar. Denetim programı denetçinin çalışmasında uygulayacağı denetim prosedürlerinin bir listesidir.
SPK Mevzuatına göre yazılı bir denetim programının yapılması zorunludur. Denetim planının yapılması SPK mevzuatına ve GKGDSna göre zorunlu değildir.
Denetim çalışmalarının yeterli ve etkin bir şekilde gözetimi denetim amaçlarının ve bu amaçlara ulaşmak için uygulanacak denetim prosedürlerinin anlaşılması bakımından zorunludur. Denetimin yeterli şekilde yürütülmesinden bağımsız denetçi sorumlu olacağından yardımcılar tarafından bu kağıtların gözden geçirilmesiyle yardımcıların gözetimi yapılır. Ancak gözetim yalnızca yardımcıların düzenlediği çalışma kağıtlarının gözden geçirilmesi olarak anlaşılmamalıdır.

2-İÇ KONTROL SİSTEMİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME STANDARDI

Denetimi planlamak ve yapılacak testlerin niteliğini zamanını ve büyüklüğünü belirlemek için iç kontrol yapısı hakkında yeterli bilgi edinilmelidir.

Bu standartları üç önemli unsur bulunmaktadır.
- - Denetçi denetimi planlamak için iç kontrol hakkında bilgi edinir.
- - Denetçi iç kontrol sistemi hakkında edindiği bilgiye bağlı kalarak yapacağı testlerin niteliğini zamanını büyüklüğünü belirler.
- - İç kontrol sistemi hakkında bilgi elde etme süreci denetimin tamamı değildir.

3-YETERLİ VE GÜVENİLİR KANIT TOPLAMA STANDARDI

;Denetlenen mali tablolara ilişkin bir görüşe yeterli düzeyde temel oluşturmak amacıyla belge incelenmesi gözlem soru sorma ve doğrulama yoluyla yeterli sayıda ve güvenilir kanıt elde edilmelidir.

Bu standartta yer alan önemli unsurlar şunlardır:
- Denetçi mali tablolara ilişkin görüşüne etki edecek kanıtları toplamalıdır.
- Kanıtlar standartta sayılan belge incelemesi gözlem soru sorma ve doğrulama prosedürleri ile gerekli diğer denetim prosedürlerinin kullanılmasıyla elde edilir.
- Kanıtlar görüşe varmak için yeterli sayıda toplanmalıdır. Toplanacak kanıtın sayısını etkileyen başlıca faktörler: denetlenen kalemin nemlilik derecesi ve riskli olma derecesi işlemlerin büyüklük derecesi ve niteliği ile kanıt toplama maliyetidir.
- Toplanan kanıtlar güvenilir olmalıdır. Kanıtın güvenilirliğini etkileyen başlıca faktörler; kanıtın ilgili olması kanıtın elde edildiği kaynak kanıtın tarih açısından uygunluğu ve kanıtın objektifliğidir.

Bağımsız denetim çalışmalarının büyük bir kısmı kanıt toplama ve değerleme çalışmalarından oluşur. Denetim amaçları bakımından toplanan kanıtların sayısının yeterli olup olmadığına ve güvenilirliğine denetçi mesleki yargısını kullanarak kendisi karar vermelidir.

Kanıt toplama ile ilgili denetim işlemleri
1-Maddi doğruluğu saptamaya yönelik denetim işlemleri
a- varlıkların fiziken varoldukları saptanır
b- değerlemenin doğru olarak yapıldığı saptanır
c- kayıtlarda doğruluk saptanır
d- uygun sınıflandırmaya uyulduğu saptanır
e- kapanışın doğru olarak yapıldığı saptanır
f- finansal tablolarda açıklama kuralına uyulduğu saptanır.

2-Uygunluğu saptamaya yönelik denetim işlemleri

a- fiziki güvenlik önlemlerine ne dereceye kadar uyulmakta olunduğunun araştırılması
b- kredili satışlarla ilgili olarak kredi onaylamalarının öngörülen ilkelere uygun olarak yapıldığının araştırılması
c- manyetik disklerin dosyalanması ile ilgili esaslara uygun davranıldığının araştırılması

4-RAPORLAMA STANDARTLARI

Mali tabloların birçok kullanıcısı için mesleki bir denetimin yapılmış olduğunu gösteren tek kanıt denetçinin raporudur. Bu nedenle denetim raporunun mesleki bir görüşle hazırlanması hem kullanıcılar hem de denetçi açısından son derece önemlidir. Raporlama standartları denetçinin raporunu hazırlarken ve raporunda görüşünü belirtirken denetçinin uymak zorunda olduğu kurallardır.
Bu grupta dört standart yer alır:
- Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygunluk standardı
- Tutarlılık ilkesine uygunluk (Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerinde değişmezlik standardı)
- Tam açıklama ilkesine uygunluk.
- Görüş bildirme standardı

1-GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBE İLKELERİNE UYGUNLUK STANDARDI
; Denetim raporu mali tabloların genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak düzenlenip düzenlenmediğini belirtmelidir.
Denetim raporu; müşteri işletmenin mali tablolarının müşterinin mali durumunu ve faaliyet sonuçlarını doğru olarak gösterip göstermediğine ilişkin bir görüşün ifadesi olduğundan denetçi doğruluğu ölçmek için genel kabul görmüş muhasebe ilkelerini (GKGMİ) kriter olarak kullanır. Denetçi muhasebe kayıtlarında ve mali tabloların hazırlanmasında müşterinin kullandığı ilkelerin gerçekten (GKGMİ) olup olmadığına karar vermelidir. Denetçi görüşünü bildirirken ilkelere uyulup uyulmadığını uyulmamışsa bunun sonuçlarını açıklamakla yükümlüdür.

2-GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBE İLKELERİNDE DEĞİŞMEZLİK STANDARDI
; Denetim raporu denetimin yapıldığı dönemde uygulandığı gözlemlenen GKGMİ ve bunların uygulanmasında kullanılan yöntemler bir önceki dönemdeki uygulamalarla tutarlı değilse farklı uygulandığı durumları açıklamalıdır.
Muhasebenin temel kavramlarından biri de değişmezlik ( tutarlılık ) kavramıdır. Bu kavram seçilen muhasebe ilkelerinin ve bunların uygulama yöntemlerinin birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanması gereğini ifade eder. Tutarlılık kavramı işletmelerin yıllar itibariyle mali durumlarının ve faaliyet sonuçlarının karşılaştırılabilir olmasını sağlar. Geçerli nedenlerin bulunduğu durumlarda işletmeler uyguladıkları ilke ve yöntemlerde değişiklik yapabilirler. Ancak bu değişiklikler ve bunların parasal etkileri mali tabloların dipnotlarında açıklanır. Denetçi denetim çalışması boyunca bir önceki dönemde uygulanan ilke ve yöntemlerden sapmaların olup olmadığını araştırır bir önceki döneme göre değişiklik yoksa bunu raporunda belirtmez fakat değişiklikler varsa yönetim mali tabloların dipnotlarında bu değişikliği açıklasa bile denetçi kendi raporunda da bu değişiklikleri belirtmelidir.

3-MALİ TABLOLARDAKİ AÇIKLAMALARIN YETERLİLİĞİ STANDARDI (tam açıklama ilkesi)
; Denetim raporunda aksi belirtilmedikçe mali tablolarda yapılan açıklamaların yeterli olduğu kabul edilmelidir.
Muhasebenin temel kavramlarından biri de tam açıklama kavramıdır. Bu kavram mali tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli açık ve anlaşılır olması gerektiğini ifade eder. Muhasebe bilgilerini kararlarında kullanacak olanlar özellikle ortaklar potansiyel yatırımcılar ve kredi verenlerdir. Bu kişi ve kuruluşların kararlarında kullanacakları tüm bilgilerin önceden bilinmesi ve mali tablolarda açıklanması olanaksız olduğundan tam açıklama yerine yeterli açıklama kavramı tercih edilmektedir. Denetçi mali tablolardaki bilgileri kullanacak kişi ve kuruluşların bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde mali tablolarda açıklama yapılıp yapılmadığına kendi mesleki yargısını kullanarak karar verecektir. Denetçi bu kararını verirken tekdüzen muhasebe sistemi uygulama tebliğleri hükümlerini de göz önünde bulundurur. Açıklamaları denetçi yeterli bulduysabunu raporunda belirtmez; yetersiz bulursa yetersiz bulduğu konulara ilişkin açıklamalara raporunda yer verir.

4-GÖRÜŞ BİLDİRME STANDARTI
;Denetim raporu ya bir bütün olarak mali tablolara ilişkin bir görüşün bildirilmesini kapsamalı ya da bir görüş bildirilemiyorsa bu durumu nedenleriyle birlikte açıklamalıdır. Mali tablolarla birlikte denetçinin adının geçtiği bütün durumlarda denetim çalışmasının niteliği ve varsa denetçinin üstlendiği sorumluluk derecesi denetim raporunda yer almalıdır.
Denetim raporuyla mali tabloların kullanıcıları denetçinin görüşüne güvenerek mali tablolardaki bilgileri doğru ve güvenilir kabul ederler ve alacakları kararlarda kullanırlar.
Görüş bildirme standardı şu hususlarla ilgilidir.
- denetim raporu ya bir bütün olarak mali tablolar hakkında bir görüşü açıklamalı veya bu konuda bir görüş belirtilmeyeceğinin açıklamalıdır.
- Şartlı olarak görüş açıklanıyorsa bunun nedenleri belirtilmelidir.
- Mali tablolarla birlikte denetçinin adı geçecekse denetçinin yaptığı incelemenin mahiyeti ve sorumluluk derecesi raporda yer almalıdır.

Denetim raporunda görüş bildirme şekilleri aşağıdaki gibidir.
1-olumlu görüş: denetlenen işletmenin mali tabloları genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine tutarlılık ilkesine ve tam açıklama ilkesine uygunsa olumlu görüş bildirir.
2-Olumsuz görüş: Denetlenen işletmenin mali tabloları genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine tutarlılık ilkesine ve tam açıklama ilkesine uygun değilse denetçi bu uygunsuzluğun önem derecesine karar verir ve bu uygunsuzluğu önemi görürse olumsuz görüş bildirilir.
3-Şartlı Görüş: Denetlenen işletmenin mali tabloları genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine tutarlılık ve tam açıklama ilkesine uygun değilse ve bu uygunsuzluk önemli değilse şartlı görüş bildirilir. Denetçi şartlı görüşe neden olan alayı da raporunda belirtir.
4-Görüş bildirmekten kaçınma: denetçi kısıtlama ve sınırlılık nedeniyle kanıt toplayamıyorsa görüş bildirmekten kaçınır. Görüş bildirmekten kaçınmaya neden olan olaylar şunlardır.
a-Denetim kapsamının görüş bildirilemeyecek kadar sınırlandırılmış olması
b-Yeterli kanıt toplanamaması
c-etkin olmayan bir iç kontrol sisteminin olması
d-Önemli belirsizliklerin olması

DENETİM RAPORU

Denetçinin ulaşmış olduğu sonuçları ve yargısını belirttiği denetim sürecinin son evresidir. Denetim raporları Kısa şekilli ve uzun şekilli denetim raporu olmak üzere iki türdedir. Kısa şekilli denetim raporuna özet rapor veya denetçinin standart raporu da denir. Denetim raporları yazılı metin açısından tekdüzendir ancak değişik koşullarda farklı denetim raporları da hazırlanabilir.

KISA ŞEKİLLİ DENETİM RAPORU

Adres Özkan Şirketi Ortaklarına
Kapsam Özkan şirketinin 31 Aralık 2002 ve 2002 tarihli bilançolarını ve bu tarihlerde sona eren yıllara ait
Bölümü ekteki gelir dağıtılmayan kârlar ve finansal durumda değişmeler tablolarını incelemiş bulunuyoruz
İncelememiz genel kabul görmüş denetim standartlarına uygun olarak yapılmış ve muhasebe
kayıtları ile ilgili olarak örnekleme yöntemleri ve standartlarına uygun olarak yapılmış ve muhasebe
işlemleri uygulanmıştır.
Görüş Görüşümüze göre yukarıda belirtilen fmansal tablolar Özkan Şirketinin 31 Aralık 2002
(sonuç) ve 2002 tablolar Özkan Şirketinin 31 Aralık 2002 yıllara ait faaliyet sonuçlarını ve
Bölümü finansal durumdaki değişmeleri devamlılık temeline göre uygulanmış genel kabul görmüş
muhasebe ilkeleri doğrultusunda açık ve dürüst olarak yansıtmaktadır

.
Denetim Ortaklığı
İmza
Tarih 13 Mart 2003

KISA ŞEKİLLİ DENETİM RAPORUNUN BÖLÜMLERİ
1- Denetim raporunun verileceği adres: Denetim raporu genel olarak müşteri işletmeye ortaklarına veya yönetim kuruluna hitaben hazırlanır.
2- Kapsam bölümü: İncelenen finansal tablolar tek tek belirtilerek birinci cümlede ; ......tarihli bilanço ve bu tarihlerde sona eren yıllara ait ...........incelemiş bulunuyoruz. İbaresi yer almaktadır. Kapsam bölümünün ikinci cümlesi ;.....muhasebe kayıtları ile ilgili olarak örnekleme yöntemleri ve koşullara göre gerekli gördüğümüz diğer denetim işlemleri uygulanmıştır. Olarak tamamlanmaktadır. Kapsam bölümünde ayrıntılı açıklamalar yerine çok genel nitelikte açıklamalar bulunmaktadır.
3- Denetçi görüşü bölümü: Denetçi incelediği finansal tablolarla ilgili yargısını bu bölümde bildirir. Görüş bölümü tek bir cümleden oluşmaktadır. Bu cümle ;görüşümüze göre yukarıda belirtilen finansal tablolar.......... şeklinde başlamaktadır.
4- Denetim raporunun tarihi: Denetim çalışmalarının tamamlandığı günün tarihi denetim raporu tarihi olarak denetçi tarafından belirlenir.
5- Denetçinin imzası : Denetim raporunu denetim firmasının sorumlu yöneticisi veya sahibi imzalar.

OLUMLU GÖRÜŞ İÇEREN RAPOR FORMU

........ A.Ş.nin....... HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU

...........A.Ş.nin......../......./19.... tarihi itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gelir tablosunu incelemiş bulunuyoruz. İncelememiz genel kabul görmüş denetim ilke esas ve standardlarına uygun olarak yapılmış ve dolayısıyla hesap ve işlemlerle ilgili olarak muhasebe kayıtlarının kontrolü ile gerekli gördüğümüz diğer denetim yöntem ve tekniklerini içermiştir.
Görüşümüze göre söz konusu mali tablolar........A.Ş.nin......./......./19.... tarihindeki gerçek mali durumunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gerçek faaliyet sonucunu mevzuata ve bir önceki hesap dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru bir biçimde yansıtmaktadır. (Düzenleme yeri ve tarihi)

DENETİM KURULUŞUNUN ÜNVANI
Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası

OLUMSUZ GÖRÜŞ İÇEREN RAPOR FORMU

.... A.Ş.nin .... HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU

..... A.Ş.nin ...../...../19.... tarih itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gelir tablosunu incelemiş bulunuyoruz. İncelememiz (aşağıda belirtilen sınırlamalar dışında) genel kabul görmüş denetim ilke esas ve standartlarına uygun olarak yapılmış ve dolayısıyla hesap ve işlemlerle ilgili olarak muhasebe kayıtlarının kontrolü ile gerekli gördüğümüz diğer denetim yöntem ve tekniklerini içermiştir.
... .......
Görüşümüze göre yukarıda belirtilen gerekçelerle sözkonusu mali tablolar bütünüyle ..... A.Ş.nin .../.../19.. tarihindeki gerçek mali durumunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gerçek faaliyet sonucunu mevzuata ve bir önceki hesap dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru bir biçimde yansıtmamaktadır. (Düzenleme yeri ve tarihi)

DENETİM KURULUŞUNUN UNVANI
Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası

NOT: Birinci paragraftaki parantez
içi ifade çalışma alanını
sınırlayan herhangi bir hususun
var olması durumunda kullanılır.
ŞARTLI GÖRÜŞ İÇEREN RAPOR FORMU

...... A.Ş.nin ...... HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU

...... A.Ş.nin ....../....../19.... tarihi itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gelir tablosunu incelemiş bulunuyoruz. İncelememiz (aşağıda belirtilen sınırlamalar dışında) genel kabul görmüş denetim ilke esas ve standartlarına uygun olarak yapılmış ve dolayısıyla hesap ve işlemlerle ilgili olarak muhasebe kayıtlarını kontrolü ile gerekli gördüğümüz diğer denetim yöntem ve tekniklerini içermiştir.
...... A.Ş.nin .... Şubesi ....../...../19.... tarihinde fiili stok sayılı yapmamıştır. Bu nedenle fiili miktarlar ile kaydi miktarların karşılaştırılması mümkün olamamıştır. Sözkonusu stok tutarı ..../..../19.... tarihli bilançodaki toplam ................. TLlık stokların ...............TLlık bölümünü oluşturmaktadır.
Görüşümüze göre sözkonusu mali tablolar stoklara ilişkin fiili sayımın yapmaması nedeniyle ortaya çıkabilecek düzeltmeler dışında ....../A.Ş.nin .../.../19.. tarihindeki gerçek mali durumunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gerçek faaliyet sonucunu mevzuata ve bir önceki hesap dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru bir biçimde yansıtmaktadır. (Düzenleme yeri ve tarihi)

DENETiM KURULUŞUNUN ÜNVANI
Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası

NOT: Yukarıdaki rapor formunda
stok sayımına ilişkin eksiksiz örnek
olarak verilmiştir. Birinci paragraftaki
parantez içi ifade çalışma alanını
sınırlayan herhangi bir hususun
varolması durumunda kullanılır.

GÖRÜŞ BİLDİRMEME HALİNDE RAPOR FORMU

........A.Ş.nin .......HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU

........A.Ş.nin ...../...../19.... tarihi itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gelir tablosunu incelemiş bulunuyoruz. İncelememiz (aşağıda belirtilen sınırlamalar dışında) genel kabul görmüş denetim ilke esas ve standartlarına göre yapılmış ve dolayısıyla hesap ve işlemlerle ilgili olarak muhasebe ve kayıtlarının kontrolü ile gerekli gördüğümüz diğer denetim yöntem ve tekniklerini içermiştir.
......./...../19.... tarihinde Şirkette çıkan bir yangında muhasebe kayıtlarının büyük bir bölümü yanmıştır. Bu nedenle denetim sürecine ilişkin bazı prosedürler uygulanamamış ve gerekli olan bilgi ve belgeler elde edilememiştir.
Yukarıda belirtilen gerekçelerle sözkonusu mali tabloların ....A.Ş.nin ....../...../19.... tarihindeki gerçek mali durumunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gerçek faaliyet sonucunu mevzuata ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru bir biçimde yansıtıp yansıtmadığı hakkında görüş bildirememekteyiz. (Düzenleme yeri ve tarihi)

DENETİM KURULUŞUNUN UNVANI
Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası

NOT: Yukarıdaki rapor formunda
yer alan yangın olayı örnek
olarak verilmiştir. Birinci paragraftaki
parantez içi ifade çalışma alanını
sınırlayan herhangi bir hususun varolması
durumunda kullanılır.

OLUMLU GÖRÜŞ İÇEREN RAPOR FORMU
(Menkul Kıymetler Yatırım Fonları İçin)

....... A.Ş.nin ........HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU

....... Menkul Kıymetler Yatırım Fonunun .../.../19... tarihinde sona eren hesap dönemine ait mali tablolarını incelemiş bulunuyoruz. İncelememiz genel kabul görmüş denetim ilke esas ve standartlarına uygun olarak yapılması ve dolayısıyla hesap ve işlemlerle ilgili olarak muhasebe ve kayıtlarının kontrolü ile gerekli gördüğümüz diğer denetim yöntem ve tekniklerini içermiştir.
Görüşümüze göre fon portföyünün değerleme işlemleri ... Menkul Kıymetler Yatırım Fonunun iç tüzük hükümlerine uygunluk arzetmekte; sözkonusu mali tablolar fonun .../.../19... tarihindeki gerçek mali durumunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gerçek faaliyet sonucunu mevzuata ve bir önceki hesap dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru bir biçimde yansıtmaktadır. (Düzenleme yeri ve tarihi)

DENETİM KURULUŞUNUN UNVANI
Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası

SINIRLI DENETİM ÇALIŞMASI SONUCU DÜZENLENECEK RAPOR FORMU

..... A.Ş.nin ................. ARA DÖNEMİNE AİT SINIRLI DENETİM RAPORU

..... A.Ş.nin .../.../19... tarihi itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve bu tarihte sona eren ara döneme ait gelir tablosunu sınırlı denetim ilke ve kurallarına göre incelemiş bulunuyoruz. Ara bilanço ve gelir tablosu üzerinde yaptığımız çalışma yıllık mali tablolara ilişkin olarak genel kabul görmüş denetim ilke esas ve standartlarına göre yapılan incelemeye oranla sınırlı tutulmuştur. İncelememiz esas olarak ara bilanço ve gelir tablosunun hazırlanışındaki sistemi anlamaya yönelik olarak analitik inceleme bilgi toplama ve sınırlı denetim ilke ve kurallarının gerektirdiği çeşitli denetim tekniklerinin uygulanmasından oluşmuştur. Bu nedenle raporumuzun yıllık bağımsız denetim raporlarından farklı olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede yukarıda belirtilen ara mali tablolarda bir önceki yılın aynı ara dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri ve ara mali tabloların hazırlanmasına ilişkin ilke ve kurallara uymayan önemli bir hususa rastlanmamıştır. (Düzenleme yeri ve tarihi)

DENETİM KURULUŞUNUN UNVANI
Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası

Sınırlı denetim sonucu ara mali tabloların ara mali tablolara ilişkin ilke ve kurallara uygun hazırlanmadığının tespit edilmesi durumunda rapor formunda yapılacak değişikliğe örnek:

(2inci Paragraf):
Yönetim sağladığı bilgilere dayanarak daha önce aktife alınmış sabit kıymetlerin iktisabına ilişkin kredilerin bu dönemdeki faizlerinin sabit kıymet maliyetine eklendiği anlaşılmıştır. Kurulun Seri: XI No: 1 ;Sermaye Piyasasında Mali Tablo ve Raporlara İlişkin İlke ve Kurallar Hakkında Tebliğinin 30uncu maddesine göre sabit kıymetlerin iktisabına ilişkin kredilerin ilgili sabit kıymet maliyetine dahil edilmeyip finansman gideri olarak muhasebeleştirilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Şirket bu kapsamda anılan kredi faizini finansman gideri olarak muhasebeleştirse idi ara dönem karı ................................... TL. azalacaktı.

(3üncü Paragraf):
Bilanço tarihi itibariyle şirketin aktifine kayıtlı amortismana tabi sabit kıymetler için kıst (zaman ile orantılı pay) esasına göre hesaplama yapılmadığı incelememiz sırasında tesbit edilmiştir. Kurulun Seri: XI No: 3 ;Sermaye Piyasasında Ara Mali Tablo ve Raporlara İlişkin İlke ve Kurallar Hakkında Tebliğinin 4üncü maddesine göre; ara döneme ait hasılat gelir ve karların aynı döneme ait maliyet gider ve zararlarla karşılaştırılması zorunludur. Dolayısıyla Şirket amortisman tutarını zaman ile orantılı pay esasına göre hesaplamış olsaydı ara dönem karı ............................... TL. tutarında azalacaktı.

(Sonuç Paragrafı):
Düşüncemize göre; sözkonusu ara mali tablolarda yukarıda iki ve üçüncü paragraflarda açıklanan hususlar nedeniyle ortaya çıkabilecek düzeltmeler dışında bir önceki yılın aynı ara dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine ve ara mali tabloların hazırlanmasına ilişkin ilke ve kurallara uygun olmayan önemli bir hususa rastlanmamıştır. (Düzenleme yeri ve tarihi)

DENETİM KURULUŞUNUN UNVANI
Sorumlu Ortak Başdenetçinin Ad ve İmzası

DENETÇİ GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEYEN AKSAKLIKLAR
Aksaklığın önem
derecesi -
AKSAKLIK Önemsiz Önemli Yeterince önemli
((inansal tablolar (finansal tablolar
bir bütün olarak bir bütito olarak
dürüst ve dürüst ve
güvenilir) güvenilir değil)
\.Muhasebe Genel kabul görmüş muhasebe
ilkeleri; OLUMLU ŞARTLI OLUMSUZ
Tam Açıklama;
Devamlılık GÖRÜŞ
2-Kapsam OLUMLU ŞARTLI BİLDİRMEKTEN
. KAÇINMA
GÖRÜŞ
3BelirsizIik OLUMLU ŞARTLI BİLDİRMEKTEN
KAÇINMA

ÇALIŞMA USUL VE ESAS.YÖN.GÖRE 58.MADDE DENETİM RAPORU BÖLÜMLERİ:
A- GENEL BİLGJ BÖLÜMÜ- ilgililer belirtilir
B- DENETİM KAPSAMI BÖLÜMÜ dönemi belirtilen mali tab.GKGDS göre düzenlenip düzenlenmediği belirtilir.
C- MESLEK MENSUBU AÇIKLAMA VE GÖRÜŞ BÖLÜMÜ- oluşan kanaat belirtilir.
D- RAPOR TARİHİ BÖLÜMÜ- denetimin bittiği tarihin gösterildiği
E- MESLEK MENSUBU İMZASI

SINIRLI DENETİM RAPORU BÖLÜMLERİ:
a-BAŞLIK
b-KAPSAM
c-AÇIKLAMA VE DENETÇİ TESPİTLERİ
d-TARİH İMZA VE ADRES

SINIRLI DENETİM RAPORU TEMEL İLKELERİ:
1-ara mali tablolar üzerinde etkisi olan veya olması olası her türlü mevzuat aykırılıklarını ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine aykırılıkları belirtmelidir denetim sonucunda ilkelerden sapmalar belirlenirse bu sapmaların ara mali tablolar üzerindeki etkisi belirtilmelidir.
2-muhasebe politikalarının bir önceki yılın aynı ara dönemiyle tutarlı olarak uygulanıp uygulanmadığını değişiklikler varsa bu değişikliklerin neler olduğunu açıklamalıdır.
3-ara mali tabloların tam açıklama kavramına aykırı bulunması halinde bu husus gerekçeleriyle birlikte raporda belirtilmelidir.
4- sınırlı denetleme raporunda denetçi yönetimin sağladığı bilgilerin test edilmesine dayanarak ara mali tablolar hakkında ulaştığı sonuçlara yer vermelidir.

ÇALIŞMA USUL VE ESAS.YÖN.GÖRE DENETİM RAPORU ÇEŞİTLERİ
A OLUMLU RAPOR
B- OLUMSUZ RAPOR
C- ŞARTLI DENETİM RAPORU

ÇALIŞMA USUL VE ESAS.YÖN.GÖRE DENETİM ÖNCESİ SAPTANACAK HUSUSLAR:
A -GENEL BİLGİ
B -PERSONEL DURUMU
C- MUHASEBE DEPARTMANI
D- SATIŞLAR
E- ENVANTER
F- MALİYET SİSTEMİNİN MUHTEVİYATI
H- ÜRETİM FAALİYETLERİNİN MUHTEVİYATI
I- ŞİRKET BORÇ VE ALACAKLARININ DURUMU
J- VERGİ DAİRESİ V EDİĞER KULUŞLARLA İLİŞKİLER
K- SABİT KIYMETLERİN DURUMU
L- SON İKİ YILIN BİLANÇO VE K/Z TABLOSU
M-ÖZEL BİLGİLER

Denetim raporu: denetçinin yapmış olduğu çalışmaların kapsamını belirttiği ve denetlenen işletmenin mali tabloları hakkında ulaşmış olduğu kanaatini açıkladığı yazılı bir belgedir.
Denetim raporu genellikle üç bölüm şeklinde düzenlenir.
1-BAŞLIK (GENEL BİLGİ) BÖLÜMÜ
2-KAPSAM BÖLÜMÜ
3-GÖRÜŞ BÖLÜMÜ

1-BAŞLIK BÖLÜMÜ : taraflara ilişkin genel bilgiler yer alır.
denetlenen şirketin adı dış denetim raporu kelimeleri bu bölümde yer alır.

2-KAPSAM BÖLÜMÜ: kapsam bölümünde mali tablolar ile ilgili denetimin genel kabul görmüş denetim standarlarına göre yapıldığı ifadesi yer alır.
Denetimin kapsamı (sınırlıözelsürekli)
Denetlenen finansal tablolar
Hangi döneme ait oldukları
Nerelere dikkat edildiği
Kullanılan denetim teknikleri bu bölümde belirtilir

3-GÖRÜŞ BİLDİRME BÖLÜMÜ: bu bölümde denetçi işletmenin mali tabloları hakkında kanaat bildirir. Görüş tek bir cümleden oluşmaktadır. Bu cümle ; görüşümüze göre yukarıda belirtilen mali tablolar işletmenin mali durumunu ve faaliyet sonuçlarını doğru olarak yansıtmaktadır. Şeklindedir. Olumlu görüş sapma olursa kapsam bölümünden sonra sapmaların nedeninin açıklandığı açıklama bölümü eklenir.

Görüş bildirme şekilleri :
a- olumlu görüş bildirme
b- şartlı görüş bildirme
c- olumsuz görüş bildirme
d- görüş bildirmekten kaçınma

1- olumlu Görüş Bildirme: müşterinin mali durum ve faaliyet sonuçlarının gerçeği yansıttığı anlamındadır. Standart denetim raporu kullanılır.

2-olumsuz görüş bildirme: müşterinin finansal tablolarının gerçeği yansıtmadığını ifade eder
genel kabul görmüş muhasebe ilkelerinden sapmalar denetim kapsamındaki sınırlamalar ve gelecekle ilgili belirsizlikler gibi aksaklıklar olduğunda denetçi bu sapmalar ve aksaklıkların önemli olması ve mali tablolar bir bütün olarak güvenilirliğinin ortadan kalkması halinde olumsuz görüş bildirir.

3-şartlı görüş bildirme: bir bütün halinde mali tabloların güvenilirliğini bozmayacak aykırılıkların bulunması durumunda şartlı rapor düzenlenir. Bazı istisnaların saklı tutulması şartıyla bir bütün olarak mali tabloların doğruluğu hakkında olumlu görüş bildirmesine engel olacak kadar önemliyse denetçi görüş bildirmekten kaçınır veya olumsuz görüş bildirir.

4-Görüş Bildirmekten Kaçınma: denetçinin ve müşterisinin iradesi dışında oluşan çalışma alanını sınırlayan önemli bir hususun var olması yeterli kanıt elde edememesi veya finansal tabloların doğruluğu hakkında bir görüş bildirmeye sahip olmaması halinde görüş bildirmekten kaçınma şeklinde rapor verir.

Şu koşulların bulunması halinde görüş bildirmekten kaçınılır.
1- Denetim kapsamının görüş bildiremeyecek kadar sınırlandırılmış olması
2- Finansal tablolarda yer alan önemli kalemlere ilişkin yeterli ve uygun kanıt toplanamaması.
3- Önemli belirsizliklerin bulunması
4- Etkin olmayan bir iç kontrolün bulunması şeklinde sayılabilir.

DENETİM SÜRECİ VE İŞİN KABULÜ
DENETİM SÜRECİ

Denetim çalışmasını planlamanı genel amacı bir bütün olarak mali tablolara ilişkin bir görüşe yeterli düzeyde temel oluşturacak yeterli ve geçerli kanıt elde ekmektir. Denetçi mali tabloların her bir kalemi için özel denetim amaçlarını belirledikten sonra kanıt toplama sürecini başlatabilir. Denetçi denetim sürecini izleyerek toplayacağı kanıtları belirler. Ancak denetim süreci kanıt toplama süreci ile başlamaz. Denetim süreci müşterinin seçimi ve işin kabul edilmesiyle başlar. Denetimin planlanması ve denetim çalışmalarının yapılması ile devam eder denetim raporunun yazılmasıyla sona erer.

Denetim sürecinde 4 safha vardır:

1- 1- Müşterinin seçimi ve işin kabul edilmesi
a-Müşteri kabul politikası ışığında gerekli bilgilerin toplanması.
b-bir önceki denetçi ile görüşme
c-Denetim anlaşma mektubunun yazılması.
d-denetim sözleşmesinin imzalanması.

2-Denetimin planlanması
a-Müşteri işletmeyi tanıma amacıyla faaliyetleri hakkında bilgi toplama
b-Denetim programının hazırlanması
c-Çalışma programının hazırlanması(işgücü ve zaman planlaması)

3-Denetim programının yürütülmesi
a-İç kontrol sisteminin incelenmesi ve değerlendirmesinin yapılması
b-denetim programında gerekli değişikliklerin yapılması
c-Hesap bakiyelerinin doğruluğunun araştırılması
d-toplanan kanıtları değerleme

4-Denetimin tamamlanması ve bulguların raporlanması
a-Mali tabloların dürüstlüğü hakkında yargıya varılması
b-Yargının şekillendirilmesi denetim raporunun yazılması ve yayınlanması.

1-MÜŞTERİNİN SEÇİLMESİ VE İŞİN KABUL EDİLMESİ

Denetçi denetim işini almadan önce denetleyeceği işletme veya şirkete ilişkin bilgi toplar. Bu bilgiler ışığında denetim riskini değerlendirir. İleride çıkabilecek anlaşmazlık durumlarında yönetimin takınacağı tavrı belirleyerek kendi itibarını etkileyip etkilemeyeceğini değerlendirir. Bu ön bilgiler ışığında olumlu bilgi alınmışsa iş alınır ve denetim sözleşmesi imzalanır.İş kabul edilmeden önce görüşmede aşağıdaki hususlar görüşülmeli ve karara bağlanmalıdır.
1- denetimin amacı
2-denetimin kapsamı
3-denetimin süresi
4-denetim raporunun teslim tarihi
5-müşterinin denetim çalışmalarına sınır getirip getirmeyeceği
6-denetim ücreti ve
7-denetim ücretinin ödenme biçimi

Bir denetim sözleşmesinde yer alacak hususlar şunlardır.
1-Yapılacak işin amacı
2-yapılacak denetim çalışmasının kapsamının belirtilmesi
3-Denetimin amacının hataları ve yolsuzlukları bulmak olmadığı amacın sadece mali tabloların doğruluğu hakkında görüş bildirmek olduğu.
4-Gerekli durumlarda belirli konuların yönetime rapor edileceği hususu.
5-Eğer kararlaştırılmışsa vergi danışmanlığı yönetim danışmanlığı hizmetleri veya başka tür hizmetlerin verileceği.
6-ücret denetim faaliyetlerinin başlama ve bitiş tarihleri.

DENETİM SÖZLEŞMESİNİN ŞEKİL VE İÇERİK ŞARTLARI:

ŞEKİL ŞARTLARI:
A-yazılı olacak
B-taraflar arasında imza edilecek

İÇERİK ŞARTLARI:
a-yapılacak işin önemi amacı kapsamı ve varsa özel nedenleri
b-bağımsız dış denetim kuruluşunca denetim çalışmasının dışında müşteri firmaya başka hizmetler verilecekse bunlar
c-tarafların sorumluluk ve yükümlülükleri.
d-ücret.

Denetim kuruluşu hangi hallerde sözleşmeyi fesih edebilir
-çalışma alanının önemli ölçüde sınırlandırılması
-mali tablolarda bilgi ve belgeleri elde edememesi halinde Kurul dan görüş alınarak sona erdirebilir. SPK seri x no:16 madde 37

Önceki Denetçiyle Görüşme
Denetim isteğinde bulunan müşteri daha önce başka bir denetim şirketi veya denetçi tarafından denetlenmiş olabilir. bağımsız denetçi veya denetim şirketi müstakbel müşteriden gelen denetim isteğini kabul etmeden önce önceki denetçiyle görüşmelidir. Bu prosedür önceki denetçinin vereceği bilgilerin denetimi kabul edip etmeme kararını almada denetçiye yardımcı olacağı için gereklidir. Bu görüşmeler yerine yazışmalar da yapılabilir. Denetçilerin önemli bir yükümlülüğü de sır saklamak olduğundan denetçi önceki denetçi ile görüşme yapması gerektiğini müşteri adayına bildirir ve bunu yapmasına ilişkin yazılı izin alır. Müşteri adayı bu izni vermeyi kabul etmezse veya önceki denetçinin cevap vermesine kısıtlamalar getirirse denetçi bunun nedenlerini araştırmalı ve denetim işini kabul edip etmeme kararını almada kendisine yardımcı olacağına inandığı konulara ilişkin soruları önceki denetçiye sorar. Özellikle aşağıdaki konularda bilgi istenir;
- Yöneticilerin dürüstlüğü
- Muhasebe ilkeleri denetim prosedürleri ve diğer benzer konularda
- Yönetim ile uyuşmazlığa düşülüp düşülmediği
- Önceki denetçiye göre denetçi değişikliğinin nedenleri
Önceki denetçi sorulara tam cevap vermezse bunu belirtmelidir. Bu durumda denetçi denetim işini alıp almama kararını vermede önceki denetçinin cevabının sınırlı kalmasını dikkate almalıdır.
Çalışma usul ve esasları yönetmeliğine göre meslek mensupları ilgili yönetmelikler çerçevesinde ve mesleki eğitimde birbirine her türlü bilgiyi vermek ve aktarmak sorumluluğunu taşırlar. Mesleğin gelişmesi ve sağlam temellere oturtulması için aralarında gerekli dayanışmayı kurarlar ancak bu hüküm tüm meslek mensupları için genel nitelikte bir hüküm olup doğrudan bağımsız denetim amacıyla bilgi istemeyi kapsamamaktadır.
Sermaye piyasası mevzuatına göre ;kendisine denetim görevi önerilen bağımsız denetim kuruluşu öneriyi kabul etmeden önce görevi devredecek olan bağımsız denetim kuruluşu öneriyi kabul etmeden önce görevi devredecek olan bağımsız denetim kuruluşundan görevin sürdürülmemesi nedenleri ile işin kabulünü etkileyebilecek bilgileri 15 gün içinde yazılı olarak alır. Yapılacak görüşmede ilgili ortak baş denetçilerin bulunması şarttır. Görüşme sonuçları tutanakla tesbit edilir. Sözü geçen görüşmenin herhangi bir nedenle gerçekleşmemesi veya istenilen bilgilerin verilmemesi veya fesih ve çekilme durumlarında kendisine görev önerilen bağımsız denetim kuruluşu görevi kabulden önce Kuruldan uygun görüş almak zorundadır.

Kalite Kontrol Politikaları ve Prosedürleri ile Müşteriyi Değerlendirme
Bir yandan denetim çalışmasını oluştururken diğer yandan denetim uygulamasını yönlendirir. Müşteri hakkında gerekli inceleme ve soruşturmaların yapılması için benimsenmiş politika ve prosedürlere kalite kontrol standartları denir.
Bağımsız denetçi denetim çalışmasının yaparken genel kabul görmüş denetim standartlarına uymak zorundadır. Denetim şirketleri de denetçilerinin bu standartlara da genel kabul görmüş denetim standartlarına uyulmasını sağlamak için kendi kalite kontrol politikaları ve prosedürlerini oluştururlar.
Genel kabul görmüş denetim standartları bir denetim çalışmasının yapılmasıyla ilgilidir. Kalite kontrol standartları ise bir bütün olarak denetim şirketinin denetim çalışmaları ile ilgilidir. Bu nedenle şirketin benimsediği kalite kontrol politikaları ve prosedürleri hem her bir denetim çalışmasını hem de bir bütün olarak denetim şirketinin denetim uygulamasını etkileyebilir.
Yeni bir müşteri için denetim çalışmasının kabul edilmesinden önce müşteri hakkında gerekli inceleme ve soruşturmaların yapılması için benimsenmiş politika ve prosedürlere kalite kontrol standartları adı verilir. Bu standartlar aynı zamanda halen müşteri olan işletmelerin denetimine devam edip etmeme kararlarının alınmasında da denetçiye ve denetim şirketine yardımcı olur.
Yeni bir müşterinin kabulüne ve mevcut müşterilerin denetimine devamına ilişkin politika ve prosedürler önemlidir. Çünkü bunlar yönetimi dürüst olmayan bir müşterinin mali tablolarını denetlemekten kaçınmak için alınacak ilk önlemdir.
Denetçi mevcut müşterinin denetimine devam edip etmeme kararını almadan önce müşteri işletmenin yöneticileri ile daha önceki deneyimlerini göz önüne almalıdır. Örneğin denetçi önceki denetimlerde bulunan önemli hata ve yolsuzluklar ile yasadışı eylemleri göz önüne almalıdır. Denetim sırasında denetçi şarta bağlı borçların ve zararların mevcut olup olmadığını yönetim kurulu kararlarının tamamının karar defterinde kayıtlı olup olmadığını mevzuata uygunluğun sağlanıp sağlanmadığını ve bu gibi konuları yöneticilere sorar. Önceki denetimlerde bu sorulara yöneticilerin verdiği yanıtların doğruluk derecesi yöneticilerin dürüstlüğünü değerlemede dikkate alınmalıdır.
Bağımsız denetim kuruluşları denetlenecek müşterileri ile denetim sözleşmesi yapmadan önce üstlenecekleri denetimin kendilerine getirebileceği riski ve denetimin kapsamı ve planlamasının belirlemek amacıyla gerekli ön araştırmaları yapmak zorundadırlar.

Müşteri ile Sözleşme Yapılması
Denetçi denetim görevini kabul etmeden önce kendisine denetim görevini teklif edenlerle görüşmelidir. Bu görüşmede denetimin amacı kapsamı ve süresi belirlenir. Müşterinin denetim çalışmalarına bir sınırlama getirip getirmeyeceği denetçinin nerede çalışacağı ve işletme olanaklarından ne şekilde yararlanacağı denetim raporunun teslim tarihi üzerinde de denetçi ve müşterisi anlaşma sağlamalıdır. Son olarak denetçin alacağı üret ve ödeme biçimi görüşülüp kararlaştırılır. Denetim koşulları taraflarca imzalanan yazılı sözleşme ile belirlenebileceği gibi denetçinin müşteriye denetim sözleşme mektubu yazması ve mektubun müşteri işletme tarafından imzalanarak denetçiye geri gönderilmesiyle de belirlenebilir.
Denetim koşullarının yazılı olarak belirlenmesinin amacı yanlış anlaşılmaları önlemek veya en aza indirmektir. Sözleşme veya sözleşme mektubu aynı zamanda denetçinin tüm yolsuzluk eylemlerini ortaya çıkarmaktan sorumlu olmadığı konusunda müşteriyi bilgilendirme aracıdır.
Sözleşmeye veya sözleşme mektubunun biçimi ve özü her müşteri için farklı olabilmesine rağmen genellikle şu bilgileri içerir.
- Mali tabloların düzenlenmesinden yönetimin sorumlu olduğu
- Denetimin amacı kapsamı varsa özel nedenleri
- Denetimin başlama ve bitiş tarihi ile denetim raporunun teslim tarihi
- İçi kontrol sisteminde ve denetimin niteliğinde mevcut sınırlamalar nedeniyle bazı önemli yanlışlıkların ortaya çıkarılamayacağı nedeniyle kaçınılmaz bir riskin var olduğunu
- Denetim ücretinin hesaplanma ve ödeme biçimi

Denetimi Kabul Etme Zamanı

Denetçi denetimi müşterisinin muhasebe döneminin sona ermesinden önce ve ya sonra kabul edebilir. Müşterinin denetçiyi erken seçmesi ve denetçinin kabul etmesi denetimin planlanmasını kolaylaştırır. Örneğin denetçinin muhasebe döneminin ilk ayında denetimi kabul etmesi denetçiye çalışmanın planlanmasına ve yürütülmesine bazı kısıtlamalar getirir. Denetçi muhasebe döneminin sonunda veya sona ermesinden sonra denetimi kabul etmeden önce mevcut durumun denetimi GKGDS na uygun olarak yapmasına uygun olup olmadığını belirlemelidir. Denetçi çalışmasının programlamada ve yürütmedeki kısıtlamalar yüzünden mali tablolar üzerinde şartsız bir görüş bildirememe olasılığını müşterisine bildirmelidir.

Denetim anlaşma Mektubu: Yeni müşteri hakkında bilgi toplandıktan ve önceki denetçi ile görüşüldükten sonra işin alınması ya da alınmaması kararı verilir. İşin kabulü halinde ilgili tarafa yazılı olarak bildirilir. Bu bildirim denetçi tarafından hazırlanıp imzalanan ve müşteriye gönderilen bir ;denetim anlaşma mektubu ile yapılır. Bu mektubun amacı yapılacak denetimin koşullarını kapsamını konulan sınırlamaları denetimin tamamlanacağı tarihi ve başkaca hususları müşteriye açıklamaktır. Anlaşma mektubu müşteri ve denetçi arasında bir sözleşme niteliğini taşır. Müşteri imzaladığı anlaşma mektubunu denetçiye iade etmesi gerekir. Müşterinin de imzalaması ile denetim görevi her iki tarafca onaylanmış olur.

DENETİM ANLAŞMA MEKTUBU

Denetçinin Baş lığ ı
M üsleri Adresi Anlaşmanın Amacı
Kapsam
Genel Kabul Görmüş Denetim Standartları tle Uyumlu
Yolsuzluklar
Yönelim Mektubu Diğer Çalışmalar
Anlaşmanın Ücreti
Deneıçi İmzası
Müşteri tarafından
imzalanarak
denetçiye
iade

Ankara 31 mart 2004

S:türker Denelim işletmesi
Hamit Kesgin Yön.Kur.Bşk.
fil Sok. 10 Ankara
Bu mektup Çalışkan Ortaklığının 31 Aralık 2003 tarihinde sona eren faaliyet dönemine aıl finansal tablolarının tarafımızdan incelenmesi konusundaki görüşmelerimizin teyididir.
Ortaklığımız 31 Aralık 2003 tarihli bilançosu ve bu tarihte sona eren faaliyet dönemine ait gelir tablosu dağıtılmayan kârlar tablosu ve linansal durumunda değişmeler tablosu bunlarla ilgili bir denetim görüşünün verilmesi amacıyle tarafımızdan incelenecektir. İncelemelerimiz genel kabul görmüş denelim standartları doğrultusunda olacak ve amacımıza varmak için koşullara göre gerekli görülecek denetim işlemlerinin uygulanmasına yer verilecektir.
Bu istemler muhasebe defterlerine kaydedilmiş işlemlerin doğruluğunu destekleyen belgeli kanıtların test edilmesi (mümkün olduğu takdirde örnekleme yoluyla test stokların fizikî varlıklarının test edilmesi ve alacakların doğrudan doğruya mutabakatı ve belirli diğer varlıklar ile yükümlülüklerin seçilecek müşteriler alacaklılar ve bankalarla yapılacak doğrulamalarını kapsayacaktır.
Bu tür incelemeler sırasında genel olarak bazı yolsuzlukların veya benzen düzensizliklerin ortaya çıkarılması mümkün ve olağan ise de bizim çalışmalarımızın amacı bu olmadığından bu türde aksaklıklar bulunsa bile açıklanmayacaktır.
İncelemelerim e sırasında olağanüstü veya normal olmayan durumların saptanması halinde bunlar tarafınıza bildirilecektir. Ortaklığın 31 Aralık 2003 de sona eren faaliyet dönemi için verilecek vergi beyannamesi tarafımızdan gözden geçirilecektir. Ancak bu beyannameler sizin tarafınızdan hazırlanacaktır. Bunun yanısıra yıl içinde işletme politikanızda yapılacak değişikliklerin muhasebe ve vergi işlerine yapacağı etkinin öğrenilmesi istendiğinde her türlü danışmanlık hizmeti sunulacaktır.
Denetim çalışmamızın ücreti çalışılan saat başına normal ücret haddi uygulanarak hesaplanacaktır. Yapılacak seyahat giderleri ve tarafımızdan sizin için ödenecek her türlü giderler size aittir. Bu tutarlar ve tahakkuk edecek ücretler her iki haftada bir sunulacak fatura ile talep edilecekti!. Fatura tularlan faturanın ibrazında ödenecektir. Sayın kurulurunuza hizmet sunabilmekten büyük onur duymaktayız.
Bu mektupta bildirilen hususlarla mutabık olduğunuz takdirde mektubun ilişikte sunulan ikinci kopyasını imzalayarak tarafımıza göndermenizi rica ederiz.
Saygılarımızla.
S.türker
Dinelim işletmesi
Onaylanmıştır; İmza
İmza

2-DENETİMİ PLANLAMA

Çalışma alanı standartlarının birincisine göre ;denetim çalışması yeterli şekilde planlanmalı ve varsa yardımcılar gerektiği şekilde gözlenmelidir.
Denetimi planlama denetimin amacına ulaşmak için sıra ile yapılacak işlerin düzenlenmesidir. Denetim planlanması tasarlanan denetim uygulaması ve kapsamı hakkında genel bir stratejinin oluşturulmasıdır. Denetim planlamasının niteliğini kapsamının ve zamanlamasının etkileyen başlıca faktörler denetçinin müşterisinin işi konusunda bilgisi denetçinin müşterisini denetlemede geçirdiği deneyim ve müşterinin işinin büyüklük derecesi oluşturmaktadır.

1-Denetim planlama süreci
Denetim planlamasını oluşturan işlemler ve sırası şöyledir.
1- müşteri hakkında bilgi toplama
2- denetim çalışmalarını bölümleme
3- iç kontrol sistemi hakkında bilgi edinme ve kontrol riskini değerleme
4- önemlilik düzeyini belirleme
5- denetim riski düzeyini belirleme
6- denetim amaçlarını belirleme
7- denetim programının taslağını yazma
8- denetim süresini ve zamanını belirleme
9- denetim personelini görevlendirme.

1-MÜŞTERİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME
Denetim planlamak için mali tablolara önemli etkisi olan olayları işlemleri ve uygulamaları denetçinin anlayabilmesini sağlayacak müşteri işletmenin işi konusunda yeterli bilgi edinilmelidir. Denetçi aşağıdaki konularda bilgiye sahip olmalıdır
- Müşteri işletmenin işi örgüt yapısı ve faaliyetinin özellikleri
- Müşteri işletmenin yer aldığı sektör
- Müşteriyi etkileyen yasal düzenlemeler
- Müşteri işletmenin muhasebe bilgilerine uygulanan analitik prosedürlerin sonuçları

Denetimi planlama safhasında analitik prosedürleri uygulamanın başlıca amaçları aşağıda belirtilmiştir:
- Müşterinin işi hakkında bilgi edinme
- Müşterinin faaliyetinin sürekliliğini değerleme
- Mali tablolarda olası hataların varlığını belirleme
- Denetim testlerini azaltma
-
1- Müşterinin işi Hakkında Bilgi Edinme

Analitik prosedürler müşterinin işi ve bulunduğu sektör hakkında bilgi elde etmede kullanılan yöntemlerden biridir. Analitik prosedürler cari yılın denetlenmemiş bilgileri önceki yılların denetlenmiş bilgileriyle karşılaştırılarak uygulandığında belirlenen farklar piyasada sektörde veya işletmede önemli olayları gösterebilir. Bu tür olaylar denetimin planlanmasını etkileyecektir.

2- İşin Sürekliliğini Değerleme
Analitik prosedürler genellikle işletmelerin karşılaştığı mali krizleri ölçmede kullanılır. İşletmenin faaliyetine kriz dolayısıyla son vermesi olasılığı denetim planını etkileyecektir.
3- Olası Hataların Varlığını Belirleme
Analitik prosedürler veriler arasındaki anormal ilişkileri ve olağandışı sapmaları belirler. Olağandışı sapmalar anormal farklar beklenmediği halde varsa veya beklendiği halde mevcut değilse ortaya çıkar. Böyle durumlarda olağandışı sapmaların olası nedenlerinden biri muhasebe hatasının veya yolsuzluğunun mevcut olmasıdır. Bu nedenle analitik prosedürler denetimde daha fazla dikkat gerektirecek hata ve yolsuzlukların olabileceği özel denetim alanlarını belirler.
4- Denetim Testlerini Azaltma
Analitik prosedürler olağandışı sapmaların olmadığını gösterirse hata ve yolsuzluk olasılığının az olduğu şeklinde yorumlanır ve ilgili hesaplar için daha az sayıda test uygulanır. Böyle durumlarda örneklem büyüklükleri azaltır bazı denetim prosedürlerinin uygulanmasına gerek kalmaz veya bazı prosedürlerin bilanço tarihinden çok önce yapılması yoluna gidilir. Bu nedenle planlama safhasında analitik prosedürlerin uygulanmasından elde edilen sonuçlar yapılacak denetim çalışmasının niteliğini zamanlamasını ve büyüklüğünü planlamada denetçiye yardımcı olur.

2-DENETİM ÇALIŞMALARINI BÖLÜMLEME

Denetim çalışmasını bölümlemenin farklı yolları vardır. Geleneksel yaklaşım mali tablolar sınıflamasına göre yapılan bölümlemedir. Mali tablolarda yer alan kalemleri oluşturan hesapların her biri ayrı bir birim kabul edilir. Bağımsız denetim mesleğinin ortaya çıkmasının ve denetimin bu şekilde yapılmasının nedeni gelişmiş ülkelerde sermaye piyasalarının henüz gelişmediği yıllarda işletmelerin bankalardan kısa vadeli borçlanma gücünü belirlemek için işletmelerin bilançolarında kısa vadeli yabancı kaynaklar ile döner varlıkların doğruluğuna ilişkin denetçilerden görüş istemişlerdir. İlk bağımsız denetçiler bu nedenle bilanço kalemlerinin incelenmesine başlanması ve denetim kitaplarında da önce bilanço kalemlerinin denetiminin açıklanması gelenek haline gelmiştir. Oysa sermaye piyasalarının gelişmesiyle gelir tablosu bilançodan daha önemli mali tablo haline gelmiştir.
Denetim çalışmasının örgütlemek için işlemler aşağıdaki gibi bölümlendirilebilir.
- Hasılat çalışmasını ( satışlar satış iade ve iskontoları para ve çek tahsil işlemleri
- Harcama işlemleri ( satın alma para çek ile ödeme işlemleri ücret işlemleri
- Üretim işlemleri
- Finansman işlemleri ( sermaye kısa ve uzun vadeli borç sağlama ve ödeme vergi ve diğer yasal yükümlülüklerin tahakkuku ve ödeme)
- Yatırım ve duran varlık işlemleri

3-İÇ KONTROL SİSTEMİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME VE KONTROL RİSKİNİ DEĞERLEME:

İşletme faaliyetlerinin şirket politikaları ile uyum içinde düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesi varlıkların korunması hata ve hilelerin tespit edilip engellenmesi muhasebe kayıtlarının tam ve doğru olması güvenilir mali bilgilerin zamanında hazırlanması hedeflerine mümkün olduğunca ulaşmak amacıyla yönetimin kullandığı tüm yöntem ve usullere iç kontrol sistemi denir.
İyi bir iç kontrol sisteminin taşıması gereken özellikler:
1-şirket politikaları ile uyum
2-işletmenin belirlediği hedefler doğrultusunda işlemlerin etkin ve verimli şekilde yürütülmesi
3-varlıkların korunması: fiziki koruma ve ekonomik koruma
4-hata ve hilelerin tespit edilip önlenmesi.
5-muhasebe kayıtlarının tam ve doğru olması
6-güvenilir mali tabloların zamanında hazırlanması.

İç kontrol sistemi kaça ayrılır.

1-Yönetsel kontroller(faaliyet kontrol sistemi)
İşlemlerin işletmenin belirlediği hedefler doğrultusunda etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesine yönelik yönetim politikalarına bağlılığı artıran ve mali olaylar ve muhasebe kayıtlarıyla direkt ilişkisi bulunmayan yöntem ve usullerdir. Örneğin istatistiksel analizler(üretim raporları satış raporları) zaman ve hareket etütleri (iş akım şeması gibi birbirini izleyen işlerin planlaması) eğitim programları kalite kontrol sistemleri.
İyi bir iç kontrol sisteminde yönetimin amaçladığı fayda dört grupta toplanır
1- güvenilir bilgi sağlanması
2- işletme varlıklarının ve kayıtlarının korunması
3- verimliliğin arttırılması
4- belirlenmiş politikalara bağlılığı özendirme.

2-Muhasebe kontrolleri(muhasebe kontrol sistemi)
varlıkların korunması hata ve hilelerin tespit edilip önlenmesi muhasebe kayıtlarının tam ve doğru şekilde yapılması mali tabloların zamanında güvenilir olarak hazırlanması amacına yönelik olarak konulan tüm yöntem ve usullerdir. Örneğin: yetki ve onay vermek kayıt ve raporlama sistemleri iyi ve detaylı bir hesap planı muhasebe yönetmeliği. Muhasebe kontrolü üç unsur tarafından belirlenir:
1- varlıkların korunması
2- finansal kayıtların güvenilirliği
3- kıymet hareketleri.

Bu unsurlar dışında iç muhasebe kontrolu tanımında ve muhasebe kontrolu kavramında açıkça belirtilmeyen bazı özellikler vardır. Genelde tüm muhasebe kontrolleri için olan bu özellikler: 1- yönetimin sorumluluğu 2- sistemin yeterince güvence vermesi 3-sistemi kısıtlayan faktörler 4-bilgi işleme yöntemleri şeklinde sıralanabilir.

SMMM Staja Başlama Sınavı Eğitim ve Etüt Merkezi

Gönderen Konu: DENETİM DERSİ NOTLARI (Okunma sayısı 1980 defa)

Ümran Kalınsazlıoğlu

DENETİM DERSİ NOTLARI

Ümran Kalınsazlıoğlu

: DENETİM DERSİ NOTLARI